Merak, iç motivasyon ve öğrenme arasındaki ilişki: Bir literatür taraması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMİT GÖKTAŞ
Danışman: Abdulhak Halim Ulaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Merak, bilgi arayışı amacıyla içsel olarak motive edici bir güçtür ve etkili öğrenmenin de temelini oluşturmaktadır. İçsel motivasyon, bir şeyin doğası gereği ilginç, değerli ve eğlenceli olduğunu hissetmekten gelmektedir. Yeterlilik hissine sebep olan olaylar örgüsü ise içsel motivasyonu artırabilmektedir. İçsel olarak motive edilmiş öğrenmeyi teşvik etmek için öğretmenler ve öğrenciler arasındaki etkileşimi yapılandırma sorunları bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, merak duygusunun iç motivasyon ve öğrenmeye etkisini araştırmaktır. Yöntem: Son yıllarda yapılmış yerli ve yabancı yüksek lisans ve doktora tezleri, bilimsel makaleler incelenmiş; merak, iç motivasyon ve öğrenme arasındaki ilişki ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla araştırmada geleneksel derleme çalışması yapılmıştır. Çalışmanın veri kaynaklarını son on yılda (2012-2022) yapılmış olan yerli ve yabancı yüksek lisans ve doktora tezleri ile bilimsel makaleler oluşturmaktadır. Çalışmada kullanılan veriler; Google Scholar, Proquest, Eric, Web of Science, YÖK (Ulusal Tez Merkezi) veritabanlarındaki çalışmalardan elde edilmiştir. Bu veri kaynakları seçilirken belirlenen anahtar kelimeler kullanılarak sınırlandırılmaya gidilmiştir. Bu anahtar kelimelerden Türkçe olanları "Merak ve öğrenme", "iç motivasyon ve öğrenme", "merak ve iç motivasyon arasındaki ilişki", "merak ve öğrenme arasındaki ilişki", "öğrenme motivasyonu", ingilizce olanları ise: "curiosity and learning", "internal motivation and learning", "the relationship between curiosity and internal motivation", "the relationship between curiosity and learning", "learning motivation" dır. Yapılan çalışmada kullanılan veriler, tasarlanan desene uygun olarak yazılı kaynakları detaylı ve sistematik bir şekilde analiz etmek için kullanılan doküman incelemesi tekniği ile analiz edilmiştir. Bulgular: Bu bölümde iç motivasyon, merak ve öğrenme arasındaki etkileşimler incelenmiş; merak, öğrenme ve iç motivasyon arasında bulunan döngüyü açıklayan çeşitli teori ve hipotezler karşılaştırılıp tartışılmıştır. Ayrıca merak, iç motivasyon ve öğrenmeyi teşvik etmek için çeşitli öğretim sistemlerinin nasıl tasarlanabileceği, bu durumla alakalı ne gibi yapılandırma ve iyileştirmeler yapılabileceği tartışılmıştır. İçsel motivasyonu azaltan faktörlerin (dışsal ödüller, dışarıdan dayatılan kontroller ya da olumsuz geri bildirimler gibi) nedenleri gözden geçirilmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda merak ve motivasyonun öğrenme için temel şart olduğu ve ayrıca merakın bireylerde öğrenme motivasyonunu artırdığı ortaya çıkmıştır. Merak ve öğrenme birbirini beslemektedir.