Diş Hekimliği Fakültesi ve Sağlık Bakanlığı Hastaneleri diş polikliniklerine başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı ve periodontal indekslerinin karşılıklı olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GURBET ALEV ÖZTAŞ
Danışman: Recep Orbak
Özet:Giriş ve Amaç: Ağız ve diş sağlığı genel sağlığın ayrılmaz bir bütünüdür. Bireylerin sağlıklarını devam ettirebilmeleri veya hastalık durumunda doğru kararları alabilmeleri, sağlıkla ilgili bilgiye ulaşma, anlama, değerlendirme ve uygulama becerileri ile alakalıdır. Bu çalışmada sağlık okuryazarlığı düzeyi ile bireylerin diş ve dişeti sağlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışma Nisan-Ekim 2019 tarihleri arasında tezin yürütüldüğü Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Periodontoloji Anabilim Dalı yanı sıra Erzurum ili ölçeğinde hasta yoğunluğu en yüksek olan Ağız Diş Sağlığı Merkezi ve Mareşal Çakmak Devlet Hastanesi Diş Polikliniklerinde planlanmıştır. Çalışmaya bu üç sağlık kuruluşuna başvuran yetişkinler arasından rastgele seçilen toplamda 342 birey dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan bireylere öncelikle sosyodemografik özelliklerinin ve günlük oral hijyen alışkanlıklarının sorgulandığı bir anket formu yöneltilmiştir. Diş ve dişeti sağlığının değerlendirilmesi için DMFT değeri, gingival indeks, plak indeksi ve Community Periodontal Indeks of Treatment Needs (CPITN) indeksleri tercih edilmiştir. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyi Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın verileri SPSS 22.0.0 (Statistical Package for Social Sciences) programı ile analiz edilmiştir. Gruplar arasında numerik verilerin farkının belirlenmesinde Student-t testi, gruplar arasında kategorik verilerin karşılaştırılmasında ise χ2 testi, korelasyon analizi için ise Pearson Korelasyon analizi testi, sayısal değerlerin karşılaştırmasında Mann Withney U testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 342 kişi dahil edilmiştir. Görüşülen kişilerin yaş ortalaması 36,8±11,3 olup, %60'ı (n=205) kadın, %40'ı (n=137) erkek bireylerdir. Katılımcıların ortalama TSOY-32 puanı 22,85±8 olarak belirlenmiştir. En az alınan puan 2,60, en fazla alınan puan 41,67 olarak hesaplanmıştır. Araştırmaya katılan kişilerin başvuru yaptıkları kuruluşa göre TSOY-32 puanları gruplandırıldığında, Diş Hekimliği Fakültesine başvuran kişilerin ortalama puanı 25,12±7,8, Ağız Diş Sağlığı Merkezine başvuran VI kişilerin 21,11±8,1 ve Mareşal Çakmak Hastanesi Diş Polikliniklerine başvuran kişilerin 22,31±7,7 olarak hesaplanmıştır. Bu verilere göre Diş Hekimliği Fakültesine başvuru yapan bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyi daha yüksek olarak değerlendirilmiştir (p<0,05). İlkokul ve altı eğitim seviyesi ile lise ve üniversite eğitim seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülmüştür (p<0,05). Sağlık okuryazarlığı ortalama puanı, diş fırçalama sıklığı günde bir ve iki olan bireylerde 25,36, aklına geldikçe diş fırçalayanlarında ise 17,66 olarak hesaplanmıştır (p<0,05). Sağlık okuryazarlık düzeyi yüksek olan bireylerin gingival indeks ve CPITN indeks değerlerinin daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Sağlık okuryazarlık düzeyi yükseldikçe oral hijyen alışkanlıkları konusunda daha bilinçli davranış sergilendiği izlenilmiştir. Sonuç ve Öneriler: Bu çalışma sonucunda sağlık okuryazarlık düzeyi yüksek olan bireylerin oral hijyen alışkanlıkları konusunda daha dikkatli oldukları, buna bağlı olarak diş ve dişeti sağlığının daha iyi olduğu belirlenmiştir. Ancak sağlık okuryazarlığının yüksek olması ağız ve diş sağlığı hakkında yeterli bilgiye sahip olmayı mutlak bir şekilde sağlamamaktadır. Bu nedenle ağız ve diş sağlığı farkındalığı sağlamak için; sağlık okuryazarlık düzeyinin arttırılmasının yanı sıra ağız ve diş sağlığı okuryazarlık düzeyinin de arttırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Periodontal indeksler, Sağlık okuryazarlığı, TSOY-32 ölçeği