Akut myeloid lösemili hastalarda indüksiyon kemoterapisi sonrası gelişen nötropeni süresini etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEVZAT BULUT
Danışman: İlhami KİKİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AKUT MYELOİD LÖSEMİLİ HASTALARDA İNDÜKSİYON KEMOTERAPİSİ SONRASI GELİŞEN NÖTROPENİ SÜRESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Giriş-Amaç: Akut myeloid lösemi (AML) myeloid,eritroid,monosit ve megakaryositik hematopoetik öncül hücrelerde olgunlaşmanın erken dönemde durakladığı malign bir hastalıktır. AML hastalarında, kemik iliği (Kİ) tutulumu ve sitotoksik kemoterapiler sonucu ortaya çıkan nötropeniye bağlı gelişen enfeksiyonların mortalitede önemli rol oynadığı bilinmektedir. Bu hastalarda enfeksiyon gelişimindeki en önemli risk faktörü nötropenidir. Mutlak nötrofil sayısının (MNS) 100/mm3'ün altında olduğu derin nötropenilerde mortalite ve morbidite oranları artmaktadır Bu çalışmada retrospektif olarak 2009-2013 yılları arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Hematoloji Kliniğinde AML nedeniyle indüksiyon kemoterapisi verilmiş hastalarda tedavi sonrası gelişen nötropeni süresine etki eden faktörleri belirlemek, değiştirilebilir faktörleri önceden tespit etmek, buna karşı önlem alarak nötropeni süresini kısaltmak ve nötropeniye bağlı gelişen mortalite, morbidite oranlarının azaltılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Materyal-metot: Bu çalışmada 2009-2013 yılları arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Hematoloji Kliniğinde AML tanısı alarak indüksiyon kemoterapisi verilen hastaların tıbbi kayıtları incelendi. Yaş, cinsiyet, komorbid durumlar, vücut kitle indeksi, ailede kanser öyküsü, sigara kullanma öyküsü, medeni hali, başlangıç beyaz kan hücresi (WBC), platelet (PLT), eritrosit sedimantasyon hızı (ESH), C-Reaktif Protein (CRP), Laktat dehidrogenaz (LDH), ürik asit değerleri, AML alt tipi, Kİ blast oranı, sitogenetik özellikler, immünfenotipik özellikler, indüksiyon sonra¬sında lökosit sayısının azalma hızı, ateşli gün sayısı gibi parametreler kaydedildi. Bu parametrelerin nötropeni süresi üzerinde etkileri araştırıldı. Çalışmaya 36 erkek, 24 kadın toplam 60 erişkin AML hastası dahil edildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 43,3±17,3 idi. %60 erkek, %40 kadın idi, %15'inde komorbid durum vardı. %28,3'ü sigara içiyordu. %78'i evli idi. Başlangıç WBC değeri 42525±101364 (mm³) idi, başlangıç PLT sayısı 58735±49104 (mm³) idi, başlangıç ESH 53,3±40,5(mm/saat) idi, başlangıç CRP değeri 42,9±40,5(mg/dl) idi, başlangıç LDH düzeyi 607,1±601,6(U/L) idi, başlangıç ürik asit düzeyi 5±1,8 (mg/dl) idi, başlangıç blast oranı 54,9±30,5(%) idi, WBC azalma hızı/gün 12,1±5,4(gün) idi, ateşli gün sayısı 8,2±5,3(gün) idi, nötropenik gün sayısı 21±8,3(gün) idi, vücut yüzey alanı (VYA) 1,73±0,1(m2) idi, HLA-DR pozitiflik oranı 24,9±28,5(%) idi, CD34 pozitiflik oranı 28,5±33,4(%) idi CD 117 pozitiflik oranı 30,6±27,2(%) idi, Myeloperoksidaz (MPO) pozitiflik oranı 53,4±37,5(%) idi. Hastalarımızın nötropenide kalış süresi ile tüm bu parametrelerinin ilişkisini test etmek için korelasyon analizi yapıldı. Nötropenide kalış süresi ile PLT sayısı (r=0,269, p=0,038) ve CD34 pozitiflik oranı (r=0,396, p=0,007) ile anlamlı pozitif korelasyon, LDH düzeyi (r=-0,295, p=0,022) ve MPO pozitiflik oranı (r=-0,483, p=0,001) ile anlamlı negatif korelasyon saptandı. Diğer değişkenler ile nötropenide kalış süresi arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: Hastaların nötropenide kalış süresi ile başlangıç PLT sayısı ve CD34 pozitifliği oranı arasında anlamlı pozitif korelasyon, başlangıç LDH düzeyi ve MPO pozitiflik oranı ile anlamlı negatif korelasyon saptandı. Erken myeloid belirteçlerin pozitifliğinin oranı arttıkça hastaların nötropenide kalış süresinin arttığı görüldü. Tersine MPO gibi maturasyon belirteçlerinin pozitiflik oranı ise nötropeni süresiyle ters orantılıydı. Ayrıca bu çalışmada AML-M3 alt tipine sahip hastaların daha kısa süre nötropenide, alt tipi belirlenemeyen AML hastaların ise daha uzun süre nötropenide kaldığı görüldü. Anahtar kelimeler: Akut myeloid lösemi, febril nötropeni, risk faktörleri, nötropeni süresi