Öğretmen ve öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalıkları ile yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAHA ÇAĞRI UÇARLI
Danışman: Zeynep Turan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalıkları ile yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Ayrıca, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalık düzeyleri ile yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve yapay zekâ farkındalık düzeylerinin, yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini anlamlı bir şekilde yordayıp yordamadığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 332 öğretmen ve 201 öğretmen adayı olarak toplamda 533 katılımcı dâhil edilmiştir. Uygun örneklem ve kartopu örnekleme yöntemleri veri toplama sürecinde kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalık ve okuryazarlık düzeylerinin yüksek seviyelerde olduğunu göstermektedir. Ancak, bu bireylerin yapay zekâ farkındalık ve okuryazarlık düzeyleri cinsiyet, yaş ve okul türü değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar göstermemekte; eğitim düzeyi ve öğretmen branşları açısından ise anlamlı farklılıklar bulunmaktadır. Öğretmen adayları için cinsiyet ve yaş değişkenlerinin yapay zekâ farkındalık ve okuryazarlık düzeylerini etkilemediği, ancak öğrenim gördükleri bölüm ve sınıf düzeyinde anlamlı farklılıkların bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, öğretmenler ve öğretmen adayları arasında yapay zekâ farkındalık düzeyleri ile okuryazarlık düzeyleri arasında pozitif orta düzeyde bir ilişki saptanmış; yapılan regresyon analizi sonucunda hem öğretmenlerin hem de öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalık düzeyinin, yapay zekâ okuryazarlık düzeyini yordadığı belirlenmiştir.Araştırma sonuçları, öğretmenlerin yapay zekâ teknolojilerini pedagojik süreçlerde etkin biçimde entegre edebilmeleri için mesleki gelişim programlarının tasarlanmasında eğitim politikalarını belirleyen aktörlere yönelik veri temelli öneriler sunmaktadır. Ayrıca çalışma, öğretmen ve öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalık düzeylerindeki artışın, bu teknolojilere yönelik okuryazarlık becerileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.