Bazı Ekmeklik Ve Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Olgun Embriyo Kültürüne Tepkilerinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Murat AYDIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Metin TOSUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tahıllarda genetik mühendisliği çalışmaları iyi bir bitki rejenerasyon sistemine bağlıdır. Buğday olgun embriyolarının eksplant olarak kullanıldığı bu çalışma üç aşamada (olgun embriyo kültürü için uygun yöntemin, sitokininlerin bitki rejenerasyonu üzerine olan etkisinin ve farklı buğday çeşitlerinin olgun embriyo kültürüne tepkilerinin belirlenmesi) yürütülmüştür.On iki yöntemin denendiği birinci aşamada yalnızca iki yöntemde (2 ve 9 nolu yöntemler) bitki rejenrasyonu meydana gelmiş ve en yüksek bitki rejenerasyonu (0,7 adet bitki/eksplant) endosperm destekli olgun embriyoların 12 mg/l dikamba + 0,5 mg/l IAA içeren ortamda kültüre alındığı 9 nolu yöntemde meydana gelmiştir.İkinci aşamada endosperm destekli olgun embriyolar kallus oluşumu için 12 mg/l dikamba ve 0,5 mg/l IAA içeren MS ortamında kültüre alınmıştır. Meydana gelen kalluslar 3 farklı sitokinin tipinin (TDZ, kinetin ve BAP) 3 değişik miktarını (0,5; 1,0 ve 1,5 mg/l) içeren biri kontrol olmak üzere toplam 10 farklı rejenerasyon ortamında kültüre alınmıştır. En yüksek bitki rejenerasyonu (1,8 adet bitki/eksplant) 0,5 mg/l TDZ'nin kullanıldığı 1 nolu yöntemden elde edilmiştir.Birinci ve ikinci aşama sonuçları doğrultusunda farklı buğday çeşitlerinin olgun embriyo kültürüne tepkilerinin belirlendiği son aşamada kallus oluşumu, embriyogenik kallus oluşumu, cevap veren embriyogenik kallus oluşumu ve rejenerasyon etkinliği üzerine çeşidin etkisi çok önemli olmuştur. En yüksek bitki rejenerasyonu sırasıyla Kırik (2,9 adet bitki/eksplant), Nenehatun (2,4 adet bitki/eksplant) ve Kaşif Bey 95 (1,8 adet/ eksplant) çeşitlerinden elde edilmiştir. Makarnalık çeşitlerin hiçbirinde bitki rejenerasyonu meydana gelmemiştir.Bu araştırmada buğday olgun embriyo kültüründe etkili bir rejenerasyon sistemi geliştirilmiş ve buğday doku kültüründe olgun embriyoların, olgunlaşmamış embriyolara alternatif eksplant kaynağı olarak kullanabileceği sonucuna varılmıştır.