Fasülyede tuz stresinde ferulik asitin bazı fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler etkilerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA HİLAL YILMAZ
Danışman: Esra Arslan Yüksel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tuz stresi, özellikle fasulye gibi tuzluluğa duyarlı bitkilerin tarımını belirgin bir şekilde etkileyen önemli bir abiyotik stres faktörüdür. Bu çalışmada tuzluluğa toleranslı bir fasulye çeşidinde (Gina) ferulik asitin (FA) NaCl stresi altında bazı biyokimyasal, fizyolojik ve bazı stres genleri üzerine olan iyileştirici etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Gina çeşidine ait fasulye tohumları (Phaseolus vulgaris L.) perlitte 15 gün boyunca çimlendirilmiş, ardından fideler Hoagland çözeltisi içeren hidroponik ortama aktarılarak NaCl (200 mM) ve FA'nın (0,5, 1 ve 2 mM) farklı dozlarına maruz bırakılmıştır. Uygulamalardan 7 gün sonra, kök ve sürgün uzunluğu (cm), kök ve sürgün ağırlığı (g), yaprak nispi su içeriği (YNSİ, %), klorofil içeriği (SPAD), elektrik iletkenliği (Eİ) ölçülmüştür, Hasat edilen örneklerden daha sonra hücre membran hasarı (H2O2 ve MDA) ve antioksidan enzim aktiviteleri [süperoksit dismutaz (SOD), peroksidaz (POD), askorbat peroksidaz (APX)] belirlenmiş, ayrıca yaprak dokularından PvCPP5, PvGSTU3, PvGPAT9, PvSOD ve PvAPX genlerinin mRNA ifade seviyeleri tespit edilmiştir. Bulgular: NaCl stresi uygulanan fasulye örneklerinin kontrole kıyasla kök ve sürgün uzunlukları/ ağırlıkları, YNSİ ve SPAD değerleri azalış gösterirken, Eİ, H2O2, MDA içerikleri ve SOD, POD ve APX enzim aktiviteleri artış göstermiştir. Bunun yanı sıra tek başına FA uygulamaları kontrole kıyasla kök ve sürgün uzunlukları/ ağırlıkları, YNSİ, SPAD, Eİ, H2O2, MDA içerikleri ve SOD, POD ve APX enzim aktiviteleri değişkenlik göstermiştir. NaCl ve FA dozlarının birlikte yapıldığı uygulamalarda ise FA uygulamasının tüm dozlarının NaCl stresinin etkisini azaltarak bu parametrelerde genel olarak iyileştirmeye neden oldukları, 1 mM FA dozunun ise diğer dozlara kıyasla daha iyi bir etki gösterdiği belirlenmiştir. Yine NaCl stresi ve FA uygulamalarının PvCPP5, PvGSTU3, PvGPAT9, PvSOD ve PvAPX genlerinin mRNA ifade seviyelerinde değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmada elde edilen bulgulara göre FA uygulamasının fasulyede tuz stresinin neden olduğu zararlı etkilerine karşı iyileştirici etki gösterdiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Phaseolus vulgaris, ferulik asit, SPAD, NaCI, Eİ, YNSİ, H2O2, MDA qPCR, antioksidan enzim aktivitesi