Kentsel bağlamda tarihi yapılarda yeniden işlevlendirme: Gümrük Han ve çevresi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ESRA ÖZGÜL
Danışman: Neslihan Demircan
Özet:Amaç: Tez çalışması kapsamında; Erzurum kent merkezinde bulunan, mevcut işlevini yerine getiremeyen ve kentte atıl olarak bulunan tarihi Gümrük Han ve çevresinin mevcut durumunu belirlemek ve elde edilen bilgiler doğrultusunda yapıya yeni bir işlev önererek yeniden işlevlendirmenin yapıya, çevreye ve kullanıcılara sağlayacağı avantajları göstermek amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmanın yöntemi iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada çalışma alanının işlev seçimi için yapının tarihsel dokusu, işlevsel konumu ve yapıların mekânsal ve hacimsel durumu olmak üzere üç analiz yapılmıştır. İkinci aşamada ise yapılan analizler doğrultusunda Gümrük Han için kadınların somut olmayan kültürel miras öğelerinin üretimini yapabilecekleri atölyelerin bulunduğu bir işlev önerilmiştir. Gümrük Hamam için atölyelerde üretilen ürünlerin sergilenip satışının yapılacağı bir mağaza ve geçici atölyelerin yapılabileceği bir işlev önerilmiştir. Gümrük Hamam için atölyelerde üretilen ürünlerin sergilenip satışının yapılacağı bir mağaza ve geçici atölyelerin yapılabileceği bir işlev önerilmiştir. Yakın çevre için ise rekreasyon alanları, fuar alanı, kafe ve yeşil alan işlevleri önerilmiştir. Öneriler doğrultusunda öneri bir proje geliştirilmiştir. Bulgular: Yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen bilgilere göre; çalışma alanı kapsamında olan Gümrük Han ve Gümrük Hamam yapılarının mevcut işlevlerini yapmamaları, kent içerisinde pasif koruma yöntemiyle varlıklarını devam ettirmeye çalıştıkları, Gümrük Cami yapısının mevcut işlevini koruyarak kent içerisinde aktif olarak rol aldığı, bölgenin tarihi bir dokusu olduğu, yerel yönetimin bölgenin iyileşmesine yönelik çalışmalar yaptığı ve özellikle kadınların üretim safhasında rol almadığı tespit edilmiştir. Sonuç: Tez kapsamında yapılan araştırmalar ve analizler doğrultusunda; kentte atıl olarak bulunan Gümrük Han ve çevresinin yeniden işlevlendirilmesi ile geliştirilen öneri bir projenin kente, kullanıcılara, tarihe, çevreye sağlayacağı faydalar gösterilerek, önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Koruma, yeniden işlevlendirme, atıl yapılar, kent kimliği, tarihi sürdürülebilirlik, Erzurum.