Atatürk Üniversitesi yeşil sertifikasyon kapsamında çevresel sürdürülebilirlik uygulamaları ve organik-biyobozunur atıkların sürdürülebilir yönetimi (kompostlama)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ÇEVRE BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF TUNA PULAŞ
Danışman: Zeynep Ceylan
Özet:Amaç: Dünya üniversitelerinin çevresel sürdürülebilirlik performanslarına göre değerlendirildiği UI GreenMetric (Yeşil Metrik sertifikasyon dünya sıralaması-YMSDS) sıralamasındaki yerimizi görebilmek için, Atatürk Üniversitesine ait 2020-2021 yılı verileri ile mevcut durum değerlendirilmesinin yanı sıra; Sertifikasyonun 6 temel kategorisinden biri olan atık yönetiminde; atık bilançosunun önemli bir yüzdesini oluşturan organik-biyobozunur (OBB) atıkların sürdürülebilir yönetimi adına, Atatürk Üniversitesi merkez yerleşkesinde günlük bazda biriken OBB atıklarının komposta çevrilerek doğaya (toprağa) kazandırılması amaçlanmıştır. Yöntem: YMSDS için Atatürk Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı olan tüm fakülteler, ilçeler dâhil tüm MYO, idari birimler, enstitüler ve araziler YMSDS'nın 6 temel kategorisinin talep ettiği puanlama şablonları doğrultusunda tüm detaylarıyla hesaplamalara dâhil edilmiştir. Atatürk Üniversitesi yerleşkesinde oluşan OBB atık bilançosunun belirlenmesi, oluşan atık bilançosunu karşılayabilecek kapasitede, mekanik reaktörde aerobik koşullarda kompost üretebilecek; kompost makinesinin yanısıra gerekli tüm ekipmanlar ve tesisin kurulumu tamamlanmıştır. Bulgular: YMSDS'na başvuru sonucunda sürdürülebilirliğe etki eden parametrelerden elde edilen puanlara göre; Atatürk Üniversitesi'nin; üniversiteler arası sıralaması belirlenmiştir. Üniversitenin merkez yerleşkesinde günlük biriken OBB atıklarından elde edilen kompostlar, akredite laboratuvarda analiz edilerek içerik tespiti yapılmıştır. Analizler sonucunda; toprağın su tutma kapasitesini, organik madde içeriğini, toprak ve bitki için gerekli olan makro ve mikro besin elementlerini bünyesinde içeren faydalı bir ürün olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç: Çalışmalar sonucunda; YMSDS sıralamasında, Atatürk Üniversitesi'nin üst sıralamalara tırmanması için; her bir alt kategorinin puanlama indikatörlerinden alınan puanlar analiz edilerek; rehabilite edilmesi gereken zayıf ve eksik yönler tespit edilmiş ve bu tespitler, sürdürülebilirlik raporunun hazırlık aşamasında olan üniversite yönetimi ile paylaşılmıştır. Üniversite bünyesinde kurulan Kompostlama Tesisinde; OBB atıklarının komposta çevrilerek doğaya kazandırılması, bir yandan düzenli depolama sahalarında oluşan yükü azaltırken diğer yandan, toprak ve bitki için son derece değerli bir ürün olan kompost ile tarım arazilerinin iyileştirilmesi ve sulama ihtiyacının azaltılması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kalkınma, GreenMetric, Sıfır Atık, Organik-Biyobozunur Atık, Kompost