Tasvîr-i Efkâr/Tevhîd-i Efkâr Gazetesi'nde milli mücadele

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜNÜR BOZOĞLU

Danışman: Erkan Cevizliler

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gazete ve gazetecilik, genel anlamda insanların dünyadan haberdar olmasını, belli bir kültür seviyesi kazanmasını, dünyayı güncel bir şekilde takip edebilmesini ve böylece dünyaya farklı açılardan bakmasını sağlamaktadır. Bunun yanı sıra basının başka bir işlevi daha vardır. O da toplumu şekillendirmesi, onu bir noktaya odaklaması ve bir çeşit toplum mühendisliği aracı olmasıdır. Özellikle otoriter rejimlerde bunun birçok örneğini görebiliriz. Ancak bunun tam tersi olarak yine basın, toplum kamuoyunun oluşumuna, şekillenmesine ve iktidarı denetlemeye yarayan çok önemli bir araçtır. İşte bu nedenledir ki uzun süreden beri basın, dördüncü kuvvet olarak olarak görülmüştür. Öyle ki bazen bu dördüncü kuvvet, çeşitli ülkelerdeki diğer kuvvetlere karşı baskın bir duruma gelmiş, toplumların manipüle edilmesi ve iktidarların değişmesinde öncü bir rol oynamıştır. Hatta daha da önemlisi insanların dünyayı algılayış ve kavrayış biçimlerini etkileyerek, onların düşünce dünyasında çok büyük etkiler yaratmıştır. Basının bu kadar önemli olması nedeniyledir ki Mustafa Kemal Paşa ve diğer bazı kumandanlar, Milli Mücadele'de basını birleştirici, örgütleyici ve iktidarı denetleyici bir unsur olarak kullanmaktan çekinmemişlerdir. Bunu Anadolu'da İrade-i Milliye ve Hâkimiyet-i Milliye gibi çıkardıkları öncü gazetelerle yaparken İstanbul'da da etkileşime geçtikleri Matbuat Cemiyeti vasıtasıyla etkili olmaya ve Anadolu Hareketi'ni doğru bir şekilde tanıtmaya çabalamışlardır. İşte bu hareketin İstanbul'daki belki de en önemli temsilcisi ve her fırsatta Anadolu Hareketi'ne sahip çıkanı Tasvîr-i Efkâr/Tevhîd-i Efkâr Gazetesi'dir. Gazete, Mondros Mütarekesi'nden itibaren cereyan eden olayları günü gününe kamuoyuna aktarmakta ve cemiyetlerin oluşması, işgâllere karşı tepkiler, İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin hareket tarzı, Anadolu Hareketi'nin oluşumu, Mebusan Meclisi'nin açılışı, İstanbul'un işgâli vb. konularda çok önemli haber, yazı ve mülakatlar sunmaktadır. Gazete her ne kadar sahibi Velid Bey'in Malta'ya sürgünüyle 17 Nisan 1920'den 2 Haziran 1921'e kadar çıkamasa da yayınlarıyla Milli Mücadele'nin İstanbul'daki sesi olmuştur. 2 Haziran'dan itibaren tekrar çıkmaya başlayan gazete, bu dönemde açıktan açığa Ankara Hükümeti'ni desteklemiş ve zaferden sonra Mudanya Mütarekesi ile Lozan Konferansı süreçlerini aktif olarak takip ederek halka ulaştırmıştır. Anahtar Kelimeler: Milli Mücadele, Tasvîr-i Efkâr, Tevhîd-i Efkâr, Türk Basını