Kiral asetalhidroperoksitlerin sentezi ve asimetrik epoksidasyonlarda etkinliğinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Saffet Çelik

Danışman: Hamdullah Kılıç

Özet:

Kiral asetalhidroperoksitler literatür referans alınarak enantiyomerik saf formda sentezlendi ve asimetrik epoksidasyonlarda kiral oksidant olarak etkinlikleri incelendi. Kiral asetalhidroperoksitleri hazırlamak için ilk kademe de aril aldehit metanolle etkileştirilerek karşılık gelen asetaline dönüştürüldü. Daha sonra asetal, asidik ortamda hidrojen peroksitle muamele edilerek rasemik asetalhidroperoksite dönüştürüldü. Rasemik asetalhidroperoksit guaikol eşliğinde Horseradish Peroxidase (HRP) enzimi ile kinetik rezolüsyona tabi tutuldu ve (S)-enantiyomer %99,9 enantiyomerik fazlalıkla izole edildi. Allilik alkollerin, enonların ve nitro alkenlerin kiral asetalhidroperoksitlerle asimetrik epoksidasyonu için ideal reaksiyon şartları araştırıldı. Belirlenen ideal reaksiyon şartları altında, allilik alkollerin titanyum katalizli asimetrik oksidasyonunda %46, vanadyum katalizli asimetrik oksidasyonunda %60'a varan enantiyoseçicilikler sağlandı. Enonların asimetrik epoksidasyonunda %94'e varan enantiyoseçicilikle epoksi ketonlar elde edildi. Nitro alkenlerin asimetrik oksidasyonunda %60'a varan enantiyomerik fazlalık değerleri gözlendi.