HELİCHRYSUM PLİCATUM SUBSP. PSEUDOPLİCATUM BİTKİ EKSTRESİNDEKİ KLOROJENİK ASİTİN HPLC YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE BİTKİ EKSTRESİNİN YARA İYİLEŞTİRME ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANALİTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULBAKİ AKPINAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fatma Demirkaya Miloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Helichrysum türleri (Altınotu) geleneksel tıpta kullanılan ve fenolik bileşikler açısından zengin olup özellikle çiçeklerinde ana bileşen klorojenik asittir. Erzurum yöresinde kaydedilen Helichrysum türü H.plicatum subsp. pseudoplicatum'dur. Bu çalışmada, H. plicatum subsp. pseudoplicatum bitkisinin çiçeklerinin metanol ekstresinde HPLC yöntemi ile klorojenik asidin belirlenmesi ve bitki ile klorojenik asidin insan dermal hücre hattında in-vitro olarak hücre canlılığı üzerindeki proliferatif, oksitadit stres ve yara iyileşmesi etkilerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Materyal ve Metot: Erzurum Köşk Köyü merasında 1950 m rakımda H. plicatum subsp. pseudoplicatum bitkisi toplandı ve kurutuldu ve bitkinin çiçekleri toz haline getirilerek metanol ile ekstrakte edildi. Elde edilen bitki ekstresinde klorojenik asidin miktar tayini için, HPLC yönteminde deney koşulları merkezi kompozit tasarım yöntemi ile optimize edildi. Kromatografik ayırım, C18 (250x4.6 mm.5µm) kolonunda asetonitril ve % 0.2 ortofosforik asit içeren su (95:5 h/h) hareketli fazı kullanılarak 330 nm dalga boyunda gerçekleştirildi. Bitki ekstresinin ve klorojenik asitin hücre canlılığı üzerine proliferatif etkileri XTT testi, oksidatif stres etkinlikleri TAS-TOS ticari kiti ve yara iyileşmesi etkileri ise hücrelerin 0, 12, 18. ve 24. saatlerde mikroskobik görüntüleri alınarak Scratch deneyi ile insan dermal hücreleri üzerinde değerlendirildi. Bulgular: Klorojenik asidin belirlenmesinde HPLC yönteminin 0.1-100 µg/mL derişim aralığında doğrusal; gün içi ve günlerarası yapılan deneyler sonucu % 3.32 %BSS değerleri ile kesin ve ±4.05 BH değerleri ile doğru olduğu belirlendi. Geliştirilen yöntem ile H. plicatum subsp. pseudoplicatum bitkisinin çiçeklerinin metanol ekstraktında klorojenik asit miktarı 97.70±2.818 (µg/g ekstrakt) olarak tespit edildi. XTT test sonuçlarına göre, sırasıyla 75-250 μM ve 0.5-10 μM doz aralıklarında klorojenik asitin ve H. plicatum subsp. pseudoplicatum bitki ekstresinin önemli proliferatif etkiye sahip oldukları tespit edildi. TAS-TOS sonuçlarına göre, sırasıyla 100-250 µM ve 1-10 µg/mL doz aralıklarında klorojenik asitin ve bitki ekstresinin önemli oranda TAS düzeyini arttırdığı gözlendi. Sırasıyla 75-125 µM ve 1-5 µg/mL derişim aralığında klorojenik asit ve bitki ekstresinin 12. saatte hücre göçünü arttırmaya başlayıp 24. saatte belirgin şekilde yara bölgesini kapattığı belirlendi. Belirtilen doz aralığında hem hücre canlılığında ve antioksidan etkide hemde yara iyileşmesinde en güçlü etkiye sahip olduğu tespit edildi. Sonuç: Klorojenik asidin H. plicatum subsp. pseudoplicatum bitkisinin çiçeklerinde bulunan önemli bir doğal ürün olduğu ve bitki ekstresinin klorojenik aside göre daha düşük dozlarda ve daha dar terapotik aralığında hücre göçünü artırarak yara iyileşmesini hızlandırdığı sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: H. plicatum subsp. pseudoplicatum, HPLC, Klorojenik asit, Yara iyileştirilmesi