Baba adaylarına sunulan görsel ve işitsel uyaranların annelerin doğum sonu emzirme başarısı, eş destek algısı ve doğum sonu depresyona etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE ÇAKIL

Danışman: Ayla Kanbur

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Baba adaylarına sunulan görsel ve işitsel uyaranların annelerin doğum sonu emzirme başarısı, eş destek algısı ve doğum sonu depresyona etkisini değerlendirmektir. Materyal ve Metot: Randomize kontrollü araştırma, Eylül 2023-Mayıs 2024 tarihleri arasında Van Erciş Şehit Rıdvan Devlet Hastanesi kadın doğum polikliniğinde yürütülmüştür. Araştırma örneklemini 90 nullipar gebe ve 90 eş (Deney: 45 gebe, 45 eş, Kontrol: 45 gebe, 45 eş) oluşturmuştur. Deney grubu babalara; gebelik döneminde fetal USG görüntüleri ve fetal kalp sesi, doğum sonu dönemde emzirmeye ilişkin videolar whatsapp uygulaması ile gönderilmiştir. Veriler, Erken Lohusalık Sürecinde Kadınların Algıladıkları Eş Desteği Ölçeği, Emzirme Özyeterlilik ve Adaptasyon Ölçeği, Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği, Babaların Emzirme Tutumu ve Katılımı Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler, ki-kare, bağımsız gruplarda t testi, Pearson korelasyon ve linear regresyon ile analiz edilmiştir. Bulgular: Deney grubu annelerin emzirme öz-yeterliliği, adaptasyonu ve algıladıkları eş desteği kontrol grubuna göre daha yüksektir. Depresyon düzeyleri arasında ise fark yoktur. Algılanan eş desteği deney grubu annelerin emzirme öz-yeterliliği ve adaptasyonunu pozitif yönde etkilemekte (r=0.401,p<0.01; r=0.559,p<0.001), emzirme öz-yeterliliğindeki varyansın %16'sını (R2=0.161, F=8.235; p=0.006), emzirme adaptasyonundaki varyansın %31'ini (R2=0.313, F=19.592; p=0.000) açıklamaktadır. Babaların emzirme tutumları ve emzirmeye iyi katılımları deney grubu annnelerde kontrol grubuna göre emzirme öz-yeterliliğini ve algılanan eş desteğini daha fazla olumlu yönde etkilemektedir. Sonuç: Gebelik ve doğum sonu babalara sunulan görsel ve işitsel uyaranlar annelerin emzirme öz-yeterliliği, adaptasyonunu ve algıladıkları eş desteğini artırmaktadır. Algılanan eş desteği arttıkça, annelerin emzirme öz-yeterliliği ve adaptasyonu artmaktadır. Babaların pozitif emzirme tutum ve katılımları annelerin emzirme öz-yeterliliği ve algıladıkları eş desteğini kontrol grubuna göre daha olumlu yönde etkilemektedir. Anahtar Kelimeler: Doğum sonu depresyon, ebe, emzirme adaptasyonu, emzirme katılımı, emzirme öz-yeterliliği, emzirme tutumu, eş desteği, fetal görüntü, fetal kalp sesi, USG.