Kent Parkı İçerisindeki Farklı Yüzey Dokularının Mikro Termal Konfor Açısından Değerlendirilmesi; Erzurum Olimpiyat Parkı Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA AVCI YURTDAŞ

Danışman: Mehmet Akif Irmak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, kent parklarında sıklıkla kullanılan farklı yüzey dokularının açık, gölge ve suya yakın alanlarda mikro termal konfor üzerindeki etkilerini belirlemek ve en konforlu yüzeyleri ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Araştırma, 2024 yılı Temmuz ayında, Erzurum Olimpiyat Parkı'nda 28 gün süren saha ölçümlerine dayanmaktadır. Yer Yüzey Sıcaklığı (YYS) verileri 12:00-13:00 saatlerinde kızılötesi termometreyle, meteorolojik veriler mobil hava tahmin istasyonu ile kaydedilmiştir. Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (FES) RayMan Pro 2.1 yazılımı ile hesaplanmış, araştırma sonuçları IBM SPSS Statistics 27 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Landsat 8 OLI/TIRS ve Landsat 5 TM uydularına ait veriler ArcGIS 10.5 yazılımıyla işlenerek YYS haritaları oluşturulmuştur. Tüm bulgular, nicel araştırma modeli çerçevesinde karşılaştırmalı analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Bulgular: En yüksek YYS, açık alandaki yapay çim yüzeyinde ölçülmüştür (ort. 55 °C, maks. 73,7 °C). Plastik ve ahşap yüzeyler sırasıyla 66,8 °C ve 60,6 °C'ye ulaşmıştır. En düşük YYS ise su kenarında gölgede bulunan çim yüzeyinde 11 °C olarak kaydedilmiştir. FES değerleri, en düşük açık alandaki su yüzeyinde 28,9 °C (biraz ılık), en yüksek yapay çimde 40,1 °C (sıcak) bulunmuştur. Gölgeleme, YYS'yi ahşapta 29,9 °C, kauçukta 25,1 °C, betonda 23,2 °C, plastikte 18,1 °C ve çimde 12,4 °C azaltmıştır. Uydu verileri, 2009-2013 döneminde YYS değerlerinin ortalama 2,6 °C arttığını, 2013-2024 döneminde ise 4,2 °C azaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca gölet çevresinde serinletici etkinin belirginleştiği, yapay yüzeylerin yoğunlaştığı alanlarda ise YYS değerlerinin yüksek kaldığı saptanmıştır. Sonuç: Çalışma, yüzey dokusu, gölgeleme durumu ve su etkisinin mikro termal konfor üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Anahtar kelimeler: mikro iklim, termal konfor, fes indeksi, yer yüzey sıcaklığı, uzaktan algılama, kent parkı