Doğu Anadolu Bölgesi Kura-Aras seramik bezemelerinin analizi ve göstergebilimsel açıdan incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLŞAH ÖZTÜRK

Danışman: Mehmet Işıklı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kura-Aras Kültürü günümüzden yaklaşık 6000 yıl önce Toroslardan Kafkaslara, Hazar Denizi kıyılarından İç Anadolu yaylalarına ve Fırat vadisinden Levant kıyılarına kadar çok geniş bir coğrafyada yayılım göstermiştir. Yakındoğu Arkeolojisinde kronolojik ve coğrafi açıdan önemli bir büyüklüğe sahip olan ve bu geniş coğrafyanın ETÇ sürecini karakterize eden bu kültürün temsilcisi halk grupları "çamur-dal örgü ve kerpiçten yapılmış yuvarlak, dörtgen planlı evleri; antropomorfik ve zoomorfik sabit ve taşınabilir ocakları, kilden insan hayvan figürinleri, standartlaşmış kemik, obsidyen ve taş aletleri, sınırlı sayıdaki metal objeleri, basit nitelikteki mezarları ve karakteristik özellikler taşıyan çanak çömlek gelenekleri" ile tanınmaktadırlar. Kura-Aras Kültürünün ortak kültürel kimliğini temsil eden bu unsurlar içerisinde kuşkusuz özgün seramik geleneği ve bezeme repertuvarı önemli bir yere sahiptir. El ile şekillendirilmiş ve kırmızı-siyah renk kontrastına sahip olan bu seramiklerin yüzeyleri çeşitli geometrik şekiller, bitkisel ve figüratif tasarımlarla süslenmiştir. Bu doktora tez çalışması Doğu Anadolu Bölgesi Kura-Aras Kültürü'nün göstergelerle kodlanmış, örtük değerlere sahip bezeme kompozisyonlarının analizlerini ve kültürel anlamda gösterge niteliği taşıyan karakteristik şablonların Paris Göstergebilim Okulu'nun kurucusu olan A. J. Greimas'ın göstergebilimsel çözümleme yönteminden yararlanılarak analiz edilmesini içermektedir.