IPARD Programı Kapsamındaki Hibelerin Etkinliğinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma: Erzurum, Kars Ve Ağrı İlleri Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşe YILDIRIM
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Adem AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarıma sağlanan desteklerin en önemli olanı kırsal kalkınma destekleridir. Doğrudan katma değer ve gelir artışı sağlayan, göçü önleyen, üretimde verimliliği ve kaliteyi artırarak sürdürebilirlikte en etkin ve somut desteklerdir. IPARD Programı ile Türkiye'nin ve tarım sektörünün kalkınması için büyük reformlar yapılarak projeler hayata geçirilerek, yeni istihdam alanları oluşmuş ve belki de en önemlisi Tarım-Sanayi entegrasyonu sağlanmıştır. Erzurum, Kars, Ağrı illerinde uygulanan IPARD hibeleri; hayvanların daha modern, hijyenik ve uygun koşullarda yetiştirilmesine, tarımsal üretimin ve gıdaların daha modern işletmelerde üretilmesine ve işlenmesine katkı sağlamaktadır. Çalışma materyalini, Erzurum, Kars ve Ağrı illerinde TKDK'dan 2013 yılı sonuna kadar hibe alan işletmelere uygulanan 118 ve hiç hibe almamış olan işletmelere uygulanan 183 adet anket oluşturmaktadır. Bu çalışmasıyla ile Erzurum, Kars ve Ağrı illerinde IPARD programı kapsamındaki hibelerle işletmelerde hedeflenen özelliklere veya amaçlara ulaşılıp ulaşılamadığı yada hedeflerin ne ölçüde gerçekleştirildiği belirlenmeye çalışılmıştır. TKDK tarafından kullandırılan hibelerin işletme kârlılığını arttıracağı, azaltacağı veya değiştirmeyeceğinden yola çıkarak Treatment Effect (Muamele Etkileri) modeli geliştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Sığırcılık işletmeleri muamele etkileri model sonuçlarına göre hibelerden yararlanma durumu brüt kârı yararlanmadığı duruma göre 90 000 TL civarında artıracağı düşünülmektedir. Hibe alan arıcılık işletmelerinde bal üretimi 2 434 kg/yıl iken hibe almayan işletmelerde 1 572 kg/yıl olarak tahmin edilmektedir. Sığırcılık işletmelerinde ise süt üretimi he alanlarda 320 ton/yıl, hibe almayanlarda ise 37 ton/yıl olarak gerçekleşmektedir. Et ve süt ürünleri işleme tesis anket sonuçları hibe alan işletmelerin almayanlara göre brüt kârlarının oldukça yüksek olduğunu göstermiştir. Burada kullanılan hibelerin işletmelerin büyüyerek rekabet edebilir ve düşük maliyetli üretim yapabilen işletme haline gelmesine katkı sağlaması açısından büyük önem arz etmektedir. Araştırmanın kırsal alana verilen hibelerin kârlılık üzerine olan etkisini ölçmesi açısından literatüre önemli katkı sağlayacaktır. Araştırma sonuçlarının politika yapıcılarına ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yetkililerine faydalı bilgiler vereceği düşünülmektedir.