Tar İcrasında Öne Çıkan Süslemeler Üzerine Bir Araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, TÜRK MÜZİĞİ ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HARUN KALKAN
Danışman: Sinan Haşhaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın en önemli amacı; Tar icrasında öne çıkan çeşitli süsleme tekniklerini tespit ederek bu süsleme tekniklerini çeşitli sembol ve terminolojik ifadelerle alan yazına kazandırmaktır. Bunun yanında araştırmanın üç temel amaca hizmet etmesi hedeflenmiştir: birincisi, tar eğitimi alan öğrenciler için süsleme tekniklerini tanımaya yönelik kaynak bir metin sunmak; ikincisi, bu tekniklerin öğretiminde kullanılabilecek sembol ve kavramları netleştirmek; üçüncüsü ise ileride yapılacak akademik çalışmalara teorik ve pratik bir zemin hazırlamaktır. Yöntem: Bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli esas alınarak yürütülmüştür. Çalışmada, tar icrasına yönelik hazırlanmış metot kitapları, tar icrasında kullanılan mızrap kalıpları ve yalnızca tar icrasına özgü süslemeler, doküman analizi yöntemiyle sistemli biçimde incelenmiştir. Ayrıca metot kitaplarında yer alan süslemeler frekans yüzde analizi yöntemi kullanılarak tablolaştırılmıştır. Bulgular: Bu bölümde, tar eğitiminde yaygın olarak kullanılan Seid Rüstemov'un Tar Mektebi ve Fuad Ezimli'nin Tar Mektebi adlı metot kitaplarının içerik analizi yapılmıştır. İlgili metotlar incelenerek içerisinde yer alan süslemeler belirlenmiş; devamında yalnızca tar icrasına özgü süsleme teknikleri ile tar icrasında yaygın olarak kullanılan mızrap kalıpları tespit edilmiştir. Ayrıca, örneklem olarak seçilen icracıların icraları analiz edilerek kullandıkları süslemeler ortaya konmuş, elde edilen bulgular yorumlanarak sunulmuştur. Sonuç: Araştırma sonucunda, analiz edilen her iki metotta da süsleme tekniklerine yeterince önem verilmediği gözlemlenmiş, yalnızca tar çalgısına özgü olan hun-germe, cut-ayırmasım, lal barmaq, cırmaqlı barmaq, diringe barmaq, forşlaq ve qapama adlarıyla yedi adet süsleme tekniği tespit edilmiştir. Ayrıca, tar icrasında yaygın olarak kullanılan zeng-çingene mızrap, ruh-ruht mızrap, dönme mızrap, qoşa-demli mızrap, ender mızrap, santur mızrap, celd mızrap, leng mızrap ve çahar mızrap olmak üzere dokuz farklı mızrap kalıbı belirlenmiştir.