Over iskemi-reperfüzyon modeli oluşturulan ratlarda sesamolün koruyucu etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Histoloji Ve Embriyoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞİLAN AKGÜL
Danışman: Semin Gedikli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Over İskemi-Reperfüzyon Modeli Oluşturulan Ratlarda Sesamolün Koruyucu Etkisinin Araştırılması Amaç: İskemi/reperfüzyon (İ/R) hasarı, farklı organ ve dokularda önemli yapısal ve fonksiyonel bozulmalara yol açan patolojik bir süreçtir. İskemi döneminde gelişen hipoksi ve enerji yetersizliği, reperfüzyonla birlikte serbest oksijen radikalleri üretimindeki artış, inflamatuar yanıtın aktivasyonu, hücresel yapıların bozulması ve apoptozun artışı ile birleşerek doku hasarını daha da şiddetlendirmektedir. Bu çalışmada, sesamolün İ/R ile indüklenen over hasarına karşı olası koruyucu etkilerinin histopatolojik, immünohistokimyasal, biyokimyasal ve moleküler düzeyde gerçekleştirilen analizlerle araştırılması amaçlandı. Materyal ve Metot: Çalışmamızda 35 adet Sprague-Dawley cinsi dişi sıçan Sham, İ/R, Sesamol, SF+İ/R ve Sesamol+İ/R grubu olmak üzere 5 gruba ayrıldı. Sham grubuna deneyin 8. günü sadece laparotomi işlemi uygulandı ve overlere cerrahi müdahale yapılmadı. İ/R grubuna deneyin 8. günü bilateral over iskemi (3 saat) ve reperfüzyon (3 saat) uygulandı. Sesamol grubundaki sıçanlara 8 gün boyunca 100 mg/kg gavaj yoluyla sesamol verildi. SF+İ/R grubuna, 8 gün boyunca gavaj yoluyla serum fizyolojik verildi ve 8. gün İ/R modeli oluşturuldu. Sesamol+İ/R grubuna, 8 gün boyunca 100 mg/kg gavaj yoluyla sesamol verildi ve 8. gün İ/R modeli oluşturuldu. Deney sonunda sıçanlar anestezi altında dekapite edildi ve over dokuları ile kan örnekleri alındı. Alınan over dokularında histopatolojik ve immünohistokimyasal (TNF-α ve IL-1β) değerlendirmeler yapıldı; Western blot yöntemiyle Beclin-1, LC3B, Kaspaz-3 ve Bcl-2 protein ekspresyon seviyeleri belirlendi. Ayrıca alınan kan örneklerinde serum TNF-α ve IL-1β seviyeleri ile MDA, SOD ve CAT düzeyleri biyokimyasal yöntemlerle ölçüldü. Bulgular: İ/R ve SF+İ/R gruplarına ait over kesitlerinde, Sham ve Sesamol gruplarına kıyasla belirgin patolojik değişiklikler, interstisyel ödem, hemoraji ve vasküler konjesyon göze çarpmaktaydı. Sesamol+İ/R grubunda ise İ/R ve SF+İ/R gruplarına kıyasla belirgin iyileşme gözlendi. İmmünohistokimyasal olarak, İ/R ve SF+İ/R gruplarında TNF-α ve IL-1β proteinlerinin immünreaktivitesi Sham ve Sesamol gruplarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artarken, Sesamol+İ/R grubunda bu değerlerde anlamlı bir azalma gözlendi. Biyokimyasal analizlerde İ/R ve SF+İ/R gruplarında TNF-α, IL-1β ve MDA seviyeleri Sham ve Sesamol gruplarına kıyasla anlamlı düzeyde artarken, SOD ve CAT seviyelerinde ise belirgin bir azalma tespit edildi. Western blot analizleriyle değerlendirilen Beclin-1, LC3B ve Kaspaz-3 proteinlerinin ekspresyon seviyelerinde İ/R ve SF+İ/R gruplarında Sham ve Sesamol gruplarına kıyasla anlamlı bir artış gözlenirken, Bcl-2 proteininin ekspresyon seviyesinde ise anlamlı bir azalma görüldü. Sonuç: Elde edilen bulgular, sesamolün overde iskemi-reperfüzyon hasarı ile indüklenen oksidatif stres, inflamasyon, apoptoz ve histolojik hasarı anlamlı derecede azalttığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, sesamolün over dokusunda İ/R ile indüklenen hasara karşı potansiyel bir koruyucu ajan olarak kullanılabileceğini desteklemektedir. Çalışmamız, sesamolün koruyucu etkilerinin daha ayrıntılı şekilde araştırılması ve ileride klinik uygulamalara aktarılması için önemli bir temel oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Apoptoz, inflamasyon, iskemi-reperfüzyon, oksidatif stres, over torsiyonu, sesamol