CİHÂN MELİK HÂTUN'UN DİVAN'INDA KASİDE, TERCİİBENT, KITA VE RUBAİLER(Çeviri - İnceleme - "Metin")

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİME SEZER

Danışman: Veyis Değirmençay

Özet:

Cihân Melik Hâtun, VIII/XIV. yüzyılın ikinci yarısında Şîrâz'da yaşamış kadın şairlerdendir. Amcası Şeyh Ebû İshâk İncû'nun himayesi altında yaşamış ve onun ya-nında iyi bir eğitim almıştır. O, çağdaşı Hâfız-ı Şîrâzî'nin rakibi olacak kadar güçlü ve yetenekli bir şairdir. Şiirleri, İran edebiyatında nicelik ve nitelik bakımından başka hiçbir kadın şairin şiiriyle kıyaslanamayacak kadar çoktur ve değerlidir. Şairin kaside, gazel, terciibent, kıta ve rubai nazım şekillerinden oluşan bir divanı mevcut olup basılmıştır. Bu çalışma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın girişinde; Cihân Melik Hâtun'un yaşadığı çağ hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Birinci bölümde; Cihân Melik Hâtun'un hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve memduhları anlatılmıştır. İkinci bölümde; manzumelerin (gazeller hariç) vezin ve oranları, kafiye, redif, dil ve üslup özellikleri, edebî sanatları incelenmiştir. Ayrıca manzumelerde adı geçen şahsiyetler hakkında bilgi verilmiş, şiirlerde işlenen konular özetle anlatılmış; Türkçe çevirileri verilmiştir. Üçüncü bölümde ise; çeviri ve incelemede karşılaştırma yapılabilmesi için Pûrenduht Kâşânîrâd-Kâmil Ahmed Nejâd tarafından Dîvân-i Kâmil-i Cihân Melik Hâtun (Zuvvâr Yayınları, Tahrân 1374 hş.) adıyla neşredilen Farsça Divan'ındaki ilgili manzumelerin metnine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Cihân Melik Hâtun, Farsça Divan, İnceleme, Tercüme