Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GONCA FIRAT BİŞKİN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hasan Kasapoğlu
Eş Danışman: Billur Tekkök Karaöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmanın konusunu, Parion Antik Kenti’nde 2005–2021 yılları arasında ele geçen Hellenistik Dönem seramikleri oluşturmaktadır. Hellenistik Dönem’e ait neredeyse tüm seramik grupları Parion’da temsil edilmekte olup, bu seramikler tipolojik ve kronolojik olarak sınıflandırılabilir durumdadır. Agora ve Depo (Agora ve Dükkanlar) alt evrelerde ortaya çıkarılan Hellenistik Dönem’e ait duvar kalıntısı, Odeion’da (1 ve 2 No.lu tonoz) yer alan Hellenistik Dönem duvarı, in-situ yivli sütun ve Tiyatro’nun postscaenium duvarı önünde yapılan sondajda açığa çıkarılan mekân duvarlarındaki renkli freskler, kentin Roma Dönemi kamusal yapılarının altında Hellenistik Dönem’e ait mimari yapılanmanın varlığını göstermekte olup bu mimari unsurlar, ele geçen seramik buluntularıyla da desteklenmektedir. Parion’un Erken Hellenistik Dönem seramikleri oldukça kaliteli olup, form çeşitliliği açısından da zengindir. Aynı dönem mezarlarında bulunan altın takılar, Parion’un zengin bir Grek polisi olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak Geç Hellenistik Dönem’e gelindiğinde, mezar buluntuları ve kentin genelinde ele geçen seramiklerin kalitesinde bir düşüş gözlenmektedir. Erken Hellenistik Dönem’e tarihlenen Güney/Tavşandere Nekropolis’te bulunan mezar buluntuları, kentin erken evresinde Makedon-Trakya kültürünün etkili olduğunu göstermektedir. Bu etkinin, Makedon savaşları neticesinde azaldığı ve Roma desteğiyle Batı Anadolu’da güç kazanan Pergamon Krallığı’nın Parion üzerinde etkili olmaya başladığı anlaşılmaktadır. Kentte MÖ 3. yüzyıl sonları ile MÖ 2. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlenen Pergamon etkili seramikler bu durumu doğrulamakta olup bu veriler ışığında diğer bölge kentlerinde olduğu gibi, Parion’un da Pergamon ile ticari, sosyal ve politik ilişkiler içinde olduğu söyleyebiliriz. Ayrıca, MÖ 2. yüzyılın ortalarından itibaren Ephesos tipi kandiller ve Ionia üretimi kalıp yapımı kâselerin kentte görülmesi, Parion’un Ephesos ve Ege adalarıyla bağlantılı olduğunu göstermektedir. Bu kentlerin yanı sıra, Troia, Thrakia Khersonesos’u, Assos, Daskyleion, Erythrai, Knidos, kuzey Karadeniz (Tauric Chersonesos), Bosporan Krallığı ve Batı Karadeniz kentleri de Parion için diğer önemli merkezler arasında yer almaktadır.