Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SUDE BAYRAMOĞLU
Danışman: Vedat Dağdemir
Özet:
Amaç: Bu çalışmada, 2024 yılı üretim
verileri kullanılarak Artvin ili Yusufeli ilçesinde zeytin üretim maliyetini
hesaplayarak kârlılık
analizini incelemek ve pazarlama yapısını ortaya koymak amaçlanmıştır.
Yöntem: Artvin
ili Yusufeli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünnün Çiftçi Kayıt
Sistemine kayıtlı 1 ≤ n ≤ 10 dekar
arazi büyüklüğüne sahip 73 işletme ile
yüz yüze anket yapılmıştır. Çalışmada
zeytin için tek ürün bütçe analiz yöntemi kullanılmış olup tesis ve üretim
masrafları dikkate alınarak maliyet hesabı ve kârlılık analizleri yapılmıştır..
Bulgular: İşletmelerde
anket yapılan işletmecilerin yaş
ortalaması 66’dır. İşletmelerde ortalama aile işgücü 1,80 EİB, ortalama yabancı
işgücü 1,14 EİB olup toplamda 2,94 EİB mevcuttur. İşletmelerde 65 yaş ve üzeri
nüfus toplam nüfusun %32,68’ini oluşturduğu için bu çalışmada EİB düşük
çıkmıştır. İşletmelerde ortaöğretim ve lise mezunu toplamın %53,8’ini,
üniversite mezun ise %8,97’sini oluşturmuştur. İşletmelerin ortalama aylık
gelirleri 22 571,64 ₺ olarak hesaplanmıştır. İşletmelerin sahip olduğu ortalama
mülk arazi miktarı 15,11 dekar iken ortalama zeytin alanı 3,31 dekar olarak
bulunmuştur. Dane zeytin tesis masrafları toplamı 18 213,89 ₺/da
olup bahçe amortismanı 227,67 ₺/da olarak hesaplanmıştır. Dane zeytin
üretiminde değişken masraflar toplamı 3 983,79 ₺/da, sabit masraflar toplamı 6
168,57 ₺/da olup üretim masrafları toplamı 10 152,36 ₺/da olarak bulunmuş, 1 kg
dane zeytinin maliyeti 28,64 ₺/kg olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: Dane
zeytin üretiminde dekara brüt kâr 56 501,78 ₺, net kâr ise
50 333,21 ₺ bulunmuştur. Salamura
zeytin üretiminde kilogram başına 173,00 ₺ net kâr sağlandığı, zeytinyağı
üretiminde ise litre başına 408,89 ₺ kâr elde edilmektedir. Salamura zeytinin
zeytinyağına göre daha karlı olduğu hesaplandığı için düşük kaliteli dane
zeytinlerin zeytinyağı yapımında kullanıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, dane,
salamura ve zeytinyağı üretiminde ortaya çıkan yüksek kârlılık düzeyleri, katma değeri yüksek ürünlere
yönelimin ve işleme faaliyetlerinin yaygınlaştırılmasının üretici gelirlerini
önemli ölçüde artıracağını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Zeytin,
zeytinyağı, Butko, maliyet analizi, kârlılık analizi