Yabancı dil olarak İngilizce öğrenenlerin yazma yeterliliklerinin geliştirilmesi: Karmaşıklık, doğruluk ve akıcılık için üretken yapay zekâ destekli bir yaklaşım
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANİFE ÖZTÜRK TAŞ
Danışman: Mine Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, genel yazma performansı, karmaşıklık, doğruluk ve akıcılığa odaklanarak, Üretken Yapay Zekâ (ÜYZ) destekli geri bildirimin yabancı dil olarak İngilizce öğrenen öğrencilerin yazma performansı üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamıştır. Yöntem: Bu doğrultuda, karma yöntem müdahale deseni kullanılmıştır. Yabancı dil hazırlık sınıfı öğrencilerinin oluşturduğu iki grup araştırmaya dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde nicel veri toplama aracı olarak paragraf yazma görevleri, nitel veri toplama araçları olarak ise odak grup görüşmesi ve yarı yapılandırılmış görüşme kullanılmıştır. Genel yazma performansı 10-puanlık Analitik Puanlama Ölçeği doğrultusunda değerlendirilmiştir. Sözdizimsel karmaşıklık ve akıcılık İkinci Dil Sözdizimsel Karmaşıklık Analiz (L2SCA) programı, sözcüksel karmaşıklık Sözcüksel Karmaşıklık Analiz (LCA) programıyla analiz edilmiştir. Doğruluk verileri Metin Kodlama ve Metinsel Özellikleri Sayısallaştırma Rehberi kullanılarak araştırmacı ve ChatGPT iş birliğiyle hesaplanmıştır. ÜYZ destekli yaklaşımın istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturup oluşturmadığı Karışık Desen ANOVA testiyle Jamovi programı kullanılarak incelenmiştir. Nitel veriler ise MAXQDA programı aracılığıyla tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmanın nicel bulguları, her iki geri bildirim kaynağının da süreç boyunca öğrencilerin sözdizimsel karmaşıklık performansını artırmasına rağmen, ÜYZ ve öğretmen geri bildirimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Sözcüksel karmaşıklık boyutunda her iki geri bildirim kaynağı da sözcüksel yoğunlukta benzer düzeyde iyileşme sağlamıştır, ancak sözcüksel sofistikasyon düzeyinde bir düşüş gözlenmiştir. Bununla birlikte, ÜYZ destekli geri bildirim grubu, öğretmen geri bildirimine kıyasla daha yüksek düzeyde sözcüksel çeşitlilik sergilemiştir. Doğruluk boyutunda ÜYZ destekli geri bildirim, EFC sayısını artırma ve E/W'yi azaltma konusunda öğretmen geri bildiriminden daha etkili olmuştur ancak EFC/C ve E/C'de önemli bir fark gözlemlenmemiştir. Yine de her iki geri bildirim kaynağı da paragraf düzeyinde doğruluk iyileşmesine katkıda bulunmuştur. Akıcılık boyutunda ise ÜYZ destekli geri bildirim grubu diğer gruba kıyasla daha yüksek düzeyde performans sergilemiştir. Nitel bulgulara göre, öğrenciler belirli sınırlılıkları olsa da ÜYZ geri bildirimini yazılarını geliştiren, farkındalık kazandıran, motivasyonlarını artıran ve onları yazma sürecinde desteklenmiş hissettiren bir unsur olarak deneyimlemiştir. Bununla birlikte öğrenciler öğretmen geri bildirimini ek destek olarak vazgeçilmez olarak görmüştür. Sonuçlar: Tüm bu bulgular, ÜYZ ve öğretmen geri bildiriminin güçlü yönlerinin birleştiği hibrit bir yaklaşımın KDA gelişiminde en etkili seçenek olabileceğine işaret etmektedir. Sonuçlardan yola çıkarak bu çalışma, yazma eğitiminde ÜYZ destekli geri bildirim araştırmalarına yönelik öneriler sunmaktadır.