ERGENLERDE DUYGUSAL İSTİSMAR İLE İÇE VE DIŞA YÖNELİM PROBLEMLERİ ARASINDA SOSYAL-DUYGUSAL ÖĞRENMENİN ARACILIK İLİŞKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burcu TÜRKAN AYDIN
Danışman: Adem Peker
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı ergenlerde 1.zamandaki duygusal istismar ile 2.zamandaki içe ve dışa yönelim problemleri arasında 2.zamandaki sosyal-duygusal öğrenmenin aracılık ilişkisini incelemektir. Araştırmanın diğer amacı ise ergenlerin cinsiyetleri, sınıf düzeyleri ve okul türüne göre içe ve dışa yönelim problemleri arasındaki farklılaşmayı ortaya çıkarmaktır. Yöntem: Bu çalışma nicel yöntem araştırmalarından ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen boylamsal araştırmalardan biri olan ve farklı zamanlarda aynı örneklemden veri toplanan panel araştırması kullanılmıştır. Çalışmaya katılacak liseleri belirlemek için uygun örnekleme yöntemi ve örneklem büyüklüğünü ve gücünü belirlemek için G*Power 3.1 programı kullanılmıştır. Bu bağlamda, 763 öğrenci çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın verilerini elde etmek için "Ergenlerde Duygusal İstismar ölçeği", "Ergenlerde İçselleştirici ve Dışsallaştırıcı Davranış ölçekleri" ve "Ergenlerde Sosyal-Duygusal Öğrenme ölçeği" ve ayrıca araştırmacı tarafından hazırlanan, demografik bilgileri hakkında bilgi edinmeyi amaçlayan 'Kişisel Bilgi Formu' uygulanmıştır. Analiz için SPSS-25 programı ve bağımsız örneklemler için t testi, varyans, Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır. 1.zamandaki duygusal istismar ile 2.zamandaki içe ve dışa yönelim problemler arasındaki ilişkide 2.zamandaki sosyal duygusal öğrenmenin aracılık ilişkisini belirlemek için AMOS-24 programı kullanılmıştır. Aracılık bulgusunun 5000 kişiyi içeren örneklemlerdeki sonucunu incelemek için bootstrap analizi yapılmıştır. Bootstrap analizi için SPSS-25 programında yer alan Macro Process programı kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada ergenlerde duygusal istismar ile içe ve dışa yönelim problemleri arasında sosyal-duygusal öğrenmenin aracılık ilişkisinin olduğu doğrulanmıştır. Ayrıca sosyal-duygusal öğrenme yoluyla ergenlerde duygusal istismarın içe ve dışa yönelim problemleri üzerinde boylamsal ilişkilerinin olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın diğer bulgusu ise içe ve dışa yönelim problemlerinin cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul türüne göre farklılaştığıdır. Sonuçlar: Bir model üzerinden ve teorik dayanak gösterilerek sosyal duygusal öğrenme becerilerinin içe ve dışa yönelim problemlerini azaltmada ilişkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Ek olarak, nispeten göreceli bir süreç içerisinde duygusal istismarın içe ve dışa yönelim problemleri üzerindeki boylamsal ilişkileri belirlenmiştir.