Pantoprazol etkin maddesinin farmasötik preparatlarda farklı analitik yöntemlerle miktar tayini

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Analitik Kimya Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUBA YERKAYA

Danışman: Fatma Demirkaya Miloğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bir proton pompa inhibitörü olan pantoprazol etkin maddesinin farmasötik preparatlarda belirlenmesi için kemometrik tekniklerden deneysel tasarım ile yöntem şartları belirlenen yeni bir UV-GB absorbsiyon spektrofotometri, SWP ve DPP yöntemlerinin geliştirilmesi, geçerlilik testlerinin yapılması ve ilaç analizlerinde bu yöntemlerin kullanılabilirliliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. Materyal ve Metot: Pantoprazolün UV-GB absorpsiyon spektrofotometri yönteminde deney koşulları merkezi kompozit tasarım yöntemi ile optimize edildi ve 294 nm dalga boyunda absorbansı ölçüldü. SWP ve DPP yöntemlerinde ise pik akımları -740 mV'da ölçüldü ve yöntem şartları optimize edildi. Geliştirilen her üç yöntemin geçerlilik testleri yapıldı ve yöntemler farklı farmasötik preparatlardan pantoprazolün belirlenmesi için kullanıldı. Bulgular: UV-GB absorpsiyon spektrofotometri, SWP ve DPP yöntemlerinin sırasıyla 2.5-30 µg/mL, 5-60 µg/mL ve 5-60 µg/mL derişim aralığında doğrusal; gün içi ve günlerarası yapılan deneyler sonucu ≤ %3.52, ≤%3.65 ve ≤%3.44 %BSS değerleri ile kesin ve ≤1.26, ≤1.66 ve ≤0.60 BH değerleri ile doğru olduğu belirlendi. Yöntemlerin LOQ değerleri ise sırasıyla 2.16 µg/mL, 1.20 µg/mL ve 0.90 µg/mL olarak tespit edildi. Sonuç: Geliştirilen bu yöntemler ile pantoprazol içeren üç farklı farmasötik preparatta (Pandev, Panref ve Protonex) pantoprazol miktar tayini yapıldı. Elde edilen analiz sonuçları istatistiksel olarak karşılaştırıldı (F-hesap: 2.011, F-cetvel: 0.05 (3,24) : 3.27, Fhesap˂Fcetvel olduğundan P˃0.05) ve her üç yöntemin rutin analizlerde kullanılabileceği sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: Merkezi kompozit tasarım, pantoprazol, polarografi, UVGB absorbsiyon spektrofotometri.