Farklı dozlarda uygulanan azot ve fosforun yabani hardal (Sinapis arvensis L. ) bitkisinin verim ve verim unsurlarına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESENGÜL ERİM
Danışman: Erdoğan Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, azotlu ve fosforlu gübre dozlarının yabani hardal (Sinapis arvensis L.)'ın verim ve verim unsurlarına etkilerini belirlemek amacıyla Erzurum ekolojik koşullarında 2015 yılında yapılmıştır. Araştırmada azotun (0, 5, 10, 15 ve 20 kg/da) ve fosforun (0, 3, 6, 9 ve 12 kg/da) beş dozu yer almış, "Tesadüf Blokları" deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada; sapa kalkma, çiçek açma, olgunlaşma süresi, bitki boyu, dal sayısı, kapsül sayısı, kapsül başına tohum sayısı, bin tane ağırlığı, tane verimi, hasat indeksi, yağ ve protein oranı incelenmiştir. Araştırmada, hardal bitkisinde azotlu gübre dozlarının incelenen tüm karakterlerin üzerine etkileri önemli bulunmuştur. Azotlu gübrenin dekara 20 kg uygulamasında olgunlaşma süresi (69,0 gün), bitki boyu (88,0 cm), dal (3,8 adet), kapsül (63,4 adet) ve kapsül başına tohum sayısı (16,2 adet), bin tane ağırlığı (1,62 g), tane verimi (86,0 kg/da), hasat indeksi (%17,3) ve protein oranı (%28,6) en yüksek olurken, sapa kalkma (39,2 gün) ve çiçek açma süresi (51,5 gün) kontrol uygulamasında artış göstermiştir. Yağ oranı 5 ve yine 20 kg/da (%18,6 ve %18,2) uygulamalarında daha yüksek çıkmıştır. Hardal bitkisine uygulanan fosforlu gübrenin farklı dozlarının sapa kalkma süresi, bin tane ağırlığı, tohum verimi, hasat indeksi, yağ ve protein oranı üzerine etkisi önemli bulunmuştur. Dekara 12 kg fosforlu gübre uygulandığında kapsül başına tohum sayısı (15,4 adet), tane verimi (74,7 kg/da) ve yağ oranı (%19,0) en yüksek olmuştur. Çiçek açma süresi (48,4 gün), kapsül sayısı (51,8 adet) ve bin tane ağırlığı (1,59 g) 3 kg/da, olgunlaşma süresi (68,3 gün) 9 ve 12 kg/da, bitki boyu (82,5 ve 82,4 cm) 9 kg/da ve kontrol, protein oranı (%27,5) ise 6 kg/da uygulamasında artış göstermiştir. Sapa kalkma süresi (38,5 gün) ve hasat indeksi (%15,5) gibi karakterler yönünden kontrol uygulaması daha yüksek bulunmuştur. Dal sayısı fosforun sadece 12 kg/da uygulamasında düşük (2,8 adet) olup, diğer dozlarında (3,0 adet) benzer çıkmıştır. Araştırmadan elde edilen bir yıllık sonuçlara göre; hardal bitkisinin verim ve önemli kalite kriterleri göz önüne alındığında bölge şartlarında en iyi sonuçlar, azotlu gübrenin 20 kg/da ve fosforlu gübrenin 12 kg/da dozlarından elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hardal, Sinapis arvensis, azot, fosfor, miktar, verim, verim unsurları