IMPROVE ve SCHOENFELD Üstbilişsel Düşünme Stratejileri ile Problem Kurma Etkinliklerinin Tasarımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEM KURDAL
Danışman: Abdullah Kaplan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, üstbilişsel düşünme stratejilerine dayalı IMPROVE ve Schoenfeld yöntemleri kullanılarak geliştirilen problem kurma etkinliklerinin; öğrencilerin problem kurma becerileri ve problem kurmaya yönelik öz-yeterlikleri üzerindeki etkisini incelemek ve ayrıca öğrencilerin öğrenme sürecine yönelik görüşlerini belirlemektir. Yöntem: Çalışma, gelişmiş karma yöntem yaklaşımlarından müdahale deseni ile yürütülmüştür. Araştırma pilot ve asıl uygulama olmak üzere iki aşamadan yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda ön test–son test kontrol gruplu seçkisiz desen kullanılmış; üç deney ve bir kontrol grubu oluşturulmuş, ön test, izleme, son test ve kalıcılık test uygulamaları yapılmıştır. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bayburt ilinde MEB'e bağlı bir ortaokulda öğrenim gören 6. sınıf öğrencilerinden oluşmuş ve toplam 70 öğrenci araştırmaya dâhil edilmiştir. Veri toplama araçları olarak problem kurma başarı testi (PKBT), problem kurma öz yeterlilik ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmanın sonucunda elde edilen nicel bulgular, deney gruplarının problem kurma başarılarında ve problem kurma öz-yeterlilik düzeylerinde zaman içinde olumlu yönde bir gelişim olduğunu; bu gelişimin kontrol grubuna kıyasla daha belirgin seyrettiğini göstermektedir. Nitel bulgular incelendiğinde ise öğrencilerin yapılan uygulamalar sonrasında problem kurma sürecine ilişkin farkındalıklarının arttığı görülmüştür. Öğrenciler, iyi bir problemin çözülebilir, günlük yaşamla ilişkili, açık ve sınıf düzeyine uygun olması gerektiğini daha bilinçli biçimde ifade etmiştir. Ayrıca problem kurarken daha planlı hareket ettikleri, kurdukları problemlerin yapısını sorguladıkları ve süreci daha kontrollü değerlendirdikleri belirlenmiştir. Sonuçlar: Çalışmada üstbilişsel düşünme stratejileri ile uygulanan problem kurma etkinliklerinin, 6. sınıf öğrencilerinin problem kurma becerilerini ve problem kurmaya yönelik öz-yeterliklerini anlamlı biçimde geliştirdiği; ölçümler boyunca ortaya çıkan bu gelişimin kalıcılık boyutunda da sürdüğü sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu çerçevede müdahale sürecinin, öğrencilerin yalnızca daha nitelikli problemler kurmalarına değil; aynı zamanda öğrenmelerini planlayabilen, izleyebilen ve değerlendirebilen problem kurucular olarak güçlenmelerine katkı sağladığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen nitel bulguların ise problem kurma süreci, etkinliklerin değerlendirilmesi ve öneriler temaları üzerinden nicel bulguları açıkladığı, desteklediği ve geliştirdiği belirlenmiştir.