Bazı çavdar (Secale cereale L.) genotiplerinin Erzurum kuru tarım koşullarına adaptasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL KARATAŞ

Danışman: Murat Aydın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tahıllar, adaptasyon kabiliyetleri oldukça yüksek bitkilerdir ve çavdar gibi türleri çok ekstrem şartlarda yetişebilmektedir. Erzurum yöresinde çavdar tarımını yaygınlaştırmak ve daha verimli hale getirmek için mevcut çeşitlerden bölgeye uyum sağlayabilen ve yüksek verimli olan genotiplerin belirlenip ekiminin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Atatürk Üniversitesi Bitkisel Üretim ve Araştırma Merkezi 4 No'lu deneme alanında 2016-2017 ürün yılında yürütülen bu araştırmada, 8 çavdar genotipinin Erzurum kuru tarım koşullarına adaptasyonu araştırılmıştır. Araştırmada genotiplerin vejetatif dönem, tane dolum süresi, bitki boyu, metrekaredeki başak sayısı, başaktaki tane sayısı, bin tane ağırlığı, biyolojik verim, tane verimi ve hasat indeksi oranları incelenmiştir. Bu karakterler yönünden genotipler arasındaki farkların önemli olduğu bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre genotiplerin vejetatif dönemleri (1 Haziran) 6,3-13,7 gün, tane dolum süresi 28,0-33,3 gün, bitki boyları 115,0-148,3 cm, metrekaredeki başak sayısı 333,3-403,3, başaktaki tane sayısı 25,3-36,4, bin tane ağırlığı 31,2-40,7 g, biyolojik verimi 1248,5-1435,7 kg/da, tane verimi 277,5-379,7 kg/da, hasat indeksi ise %20,7-26,5 arasında değişim göstermiştir. En yüksek tane verimine tetraploit (379,7 kg/da) genotipi sahip olmuş, bu çeşidi Hat 2 (372,2 kg/da) ve Hat 7 (326,6 kg/da) genotipleri takip etmiştir. Nispeten yüksek tane verimine sahip Tetraploit ve Hat 2 genotiplerinin Erzurum yöresi için ümitvar genotipler oldukları sonucuna varılmıştır.