Gebelerde sigara içme durumunun değerlendirilmesi ve sigaranın zararları konusunda bilgi düzeylerinin tespiti
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DURSUN EROL AFŞİN
Danışman: Leyla SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Gebelerde Sigara İçme Durumunun Değerlendirilmesi ve Sigaranın Zararları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Tespiti Sigara kullanımı, dünyadaki ölüm nedenleri arasında ikinci sırayı almakta ve ortalama olarak yılda 5,4 milyon kişi sigara nedeniyle ölmektedir. Gelişmiş toplumlarda sigara tüketiminde hızlı bir azalma yaşanırken, gelişmekte olan ülkelerde ise sigara tüketimi giderek artmıştır. Yüksek refah düzeyindeki kadınlar düşük refah düzeyine sahip kadınlara göre daha fazla sigara kullanmaktadırlar. Doğurganlık durumu göz önüne alındığında, halen gebe olan her on kadından biri sigara içmektedir. Ülkemizde gebe kadınlarda sigara içme durumlarını yansıtacak yeterli sayıda çalışma yoktur. Bir toplumda kadın popülâsyonunda sigara tüketiminin artması, sigaradan kaynaklanan gebelik ile ilgili risklerin de artmasına neden olmaktadır. Gebelik sırasında sigara içimi sadece doğum öncesi olumsuz olaylar değil aynı zamanda önemli doğum sonrası sorunlar ile de ilgilidir. Pek çok kadın hamileliliği sırasında sigara içmekte ve sigarayı bırakmış olan pek çok kadın da doğum sonrasında sigara içmeye tekrar başlamaktadır. Sigara, fetüs ve anne sağlığını olumsuz yönde etkileyen çok önemli ancak önlenebilir bir nedendir. Bu çalışmada gebelerde sigara içme durumunun değerlendirilmesi ve sigaranın zararları konusunda bilgi düzeylerinin tespiti amaçlanmıştır. Kesitsel nitelikteki gebelerde yapmış olduğumuz çalışmanın evrenini Erzurum İl Halk Sağlığı Müdürlüğü'nden alınan veriler doğrultusunda Erzurum il merkezinde yaşayan 14.030 gebe oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü, sigara içme prevalansı %9 olarak alınarak, %99 güven aralığında 428 kişi olarak hesaplanmıştır (Epi Info programı). Araştırmaya katılmayı kabul etmeyenlerin yerine yedek grup seçilerek örneklem büyüklüğünün tamamlanması hedeflenmiştir. Veriler gebelerin sosyodemografik özelliklerini ve sigara içme durumlarını sorgulayan bir anket formu aracılığı ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Olası analiz teknikleri arasında ki-kare, Mann-Whitney U testi, independent samples t testi analizleri bulunmaktadır. Verilerin istatiksel değerlendirmesinde SPSS 20 versiyon paket programı kullanılmıştır. Çalışmamıza 500 gebe katılmış olup, katılımcıların sigara içme durumlarına bakıldığında ise 60'ının (%12,0) sigara içmekte olduğu görüldü. Sigara içen katılımcıların gebelik öncesi sigara içme durumlarına bakıldığında 83' ünün gebelik öncesi sigara içtiği, bunlardan 26'sının gebelikte sigara içmeyi bıraktığı, 57'sinin de gebelik süresince sigara içmeye devam ettiği görüldü. Gebelik öncesi sigara içme öyküsü olmayan üç kişinin de gebelikte sigara içmeye başladığı tespit edildi. Katılımcıların gebelikte sigara içme durumları sorgulandığında ise 60'ının gebelikte sigara içtiği görüldü. Bu araştırma ve son dönemlerde yapılan diğer bazı araştırmaların sonuçları doğrultusunda dünyada ve ülkemizde gebe kadınlar arasında sigara içiminin önemli bir sorun olarak ele alınması gerekmektedir. Kadınlar arasında gebelikte veya gebelik öncesi ve sonrası dönemde sigara kullanımının hala yaygın olması ciddi bir halk sağlığı sorunu olup yeni nesillerin sağlığını tehdit etmekte ve bu konudaki çalışmaların daha aktif olması gerektiğini göstermektedir. Gebelikte sigara kullanımı; gebenin ve eşinin eğitim durumu, eşinin sigara kullanımı, ailenin sosyo-demografik özellikleri ile sigaranın zararları konusunda bilgi düzeyleri ilişkilendirilmiştir. Elde edilen verilere göre kadınların sigaranın gebelikte ne gibi zararları olduğu konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve bunun diğer çalışmalarla benzerlik gösterdiği gözlenmiştir. Gebelikte sigara kullanımı ile ilişkili faktörler sorgulanıp gerekli danışmanlık hizmetleri ve eğitimler verilerek; sigara kullanımının önlenebileceği ve bu sayede sigaranın anneye, bebeğe ve gebeliğe olan riskleri azaltılabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: sigara alışkanlığı, gebelik, risk