TRABZON İLİ YEREL MISIR POPÜLASYONLARININ (Zea mays L.) TARIMSAL ÖZELLİKLERİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET BÜYÜKGÖZ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ali ÖZTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, Trabzon ili yerel mısır popülasyonlarının tarımsal özelliklerini incelemek amacıyla, 2015 yılında Akçaabat İlçesi Darıca Mahallesinde yürütülmüştür. Şans blokları deneme planına göre yürütülen araştırmada 18 yerel mısır popülasyonu ve iki tescilli çeşit kullanılmıştır. Varyans analizi sonuçları, dekara bitki sayısı hariç, incelenen özellikler yönünden mısır genotipleri arasındaki farkların önemli olduğunu göstermiştir. Genotiplere göre koçan püskülü çıkış süresi 50,0-65,7 gün, olgunlaşma süresi 98,0-114,7 gün, bitki boyu 160,1-288,0 cm, ilk koçan yüksekliği 60,3-155,0 cm, sap çapı 11,2-23,9 mm, bitki başına yaprak sayısı 7,4-13,9, dekara bitki sayısı 5925,9-8000,0, bitki başına koçan sayısı 1,00-1,20, koçan uzunluğu 11,7-22,8 cm, koçan çapı 3,48-4,89 cm, koçanda tane sırası sayısı 8,4-14,4, koçandaki tane sayısı 186,8-573,6, bin tane ağırlığı 277,5-419,4 g, tane verimi 338,2-1267,9 kg/da, ham protein oranı ise %9,27-14,38 arasında değişmiştir. En yüksek tane verimleri RX9292 ve Karadeniz Yıldızı ıslah çeşitlerinden elde edilmiştir. Yerel popülasyonlar arasında ilk sıralarda yer alan Hayrat, Ortahisar, Vakfıkebir, Sürmene ve Of popülasyonları 762,8-681,2 kg/da arasında tane verimi sağlamıştır. En yüksek tane protein oranlarına Köprübaşı (%14,38), Çaykara (%13,93), Tonya (%13,77), Dernekpazarı (%13,54) ve Of (%13,54) popülasyonları sahip olmuş, 12 yerel mısır popülasyonunun ıslah çeşitlerinden önemli derecede üstün olduğu belirlenmiştir. Tane verimi ile koçandaki tane sayısı (r= 0,873***) ve dekara bitki sayısı (r= 0,570**) arasında olumlu ve önemli; tane verimi ile ham protein oranı arasında (r= -0,581**) ise olumsuz ve önemli ilişkiler belirlenmiştir. Tane verimi yönünden Hayrat ve Ortahisar; ham protein oranı yönünden ise Köprübaşı ve Çaykara popülasyonlarının ıslah programlarında ümitvar genetik kaynaklar olabilecekleri sonucuna varılmıştır.