FARKLI ORANLARDA FİĞ TOHUMU İÇEREN ELMA POSASI SİLAJLARININ SİLAJ KALİTESİ İLE YEM DEĞERİ VE BAZI RUMEN PARAMETRELERİNİN IN VITRO GAZ ÜRETİM TEKNİĞİ İLE BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA ÇİLO
Danışman: Hatice Kaya
Özet:Amaç: Bu çalışmada, elma posası kuru madde (KM) içeriği buğday samanı ile eşitlenip farklı oranlarda fiğ tohumu (%3, 6 ve 9) ilavesiyle oluşturulan silajların; silaj kalitesi, yem değeri, sindirilebilirlik ve bazı rumen fermantasyon parametreleri üzerine olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Elma posası kuru madde (KM) düzeyi yaklaşık %33 olacak şekilde buğday samanı ile eşitlenerek KM esasına göre farklı oranlarda (%3, 6, 9) fiğ tohumu ilave edilip toplam 5 farklı silaj deneme grubu; elma posası (kontrol grubu (E0)), elma posası+ %10 buğday samanı (E1), elma posası+ %7 buğday samanı+ %3 fiğ tohumu (E2), elma posası+ %4 buğday samanı+ %6 fiğ tohumu(E3), elma posası+ %1 buğday samanı+ %9 fiğ tohumu (E4) oluşturulmuştur. Her bir silaj grubu için 4 tekerrür olacak şekilde silaj torbalarında vakumlanarak laboratuvar ortamında 60 gün bekletilmiştir. In vitro gaz üretim tekniği ve Ankom Daisy in vitro fermantasyon sistemi kullanılarak silajların besin madde içerikleri, kalite özellikleri (KM, pH, Fleig skoru (FP), NH3 Azotu) ile in vitro gaz ve metan üretim değerleri, tahminlenen parametreler (metabolik enerji (ME), net enerji laktasyon (NEL) ve organik madde sindirilebilirliği (OMS)), sindirilebilirlik özellikleri (gerçek sindirilebilir kuru madde (GSKM) taksimat faktörü (TF), mikrobiyal kazanım (MK), mikrobiyal protein sentezleme etkinliği (MPSE), gerçek sindirim derecesi (GSD), kuru madde sindirimi (KMS), kuru madde tüketimi (KMT), nispi yem değeri (NYD), nispi yem kalitesi (NYK)) ve bazı rumen fermantasyon parametreleri (rumen pH'sı, bireysel uçucu yağ asitleri (UYA) ile NH3-N değerleri) tespit edilmiştir. Bulgular: Silaj gruplarında gaz üretimi (GÜ), FP, NH3, ADF, NDF, GSKM, GSD, kuru madde sindirilebilirliği, NYK, NYD, MK, MPSE ve bireysel UYA'dan asetik asit ile propiyonik asit değerleri önemli düzeyde etkilenmiştir. En yüksek GÜ, E0 grubunda (44.03ml) en düşük GÜ ise E1 muamele grubunda (41.08) bulunmuştur. En yüksek ME ve NEL değerleri E4 grubunda (sırasıyla 8.84 ve 5.2 mj/kg KM), en düşük değerler ise E1 silaj grubunda (sırasıyla 8.23 ve 4.78 mj/kg KM) elde edilmiştir. GSKM en yüksek E3 (203.21 mg), en düşük ise E4 deneme grubunda (180.00 mg) tespit edilmiştir. En yüksek NYD ve NYK değerleri E4 (sırasıyla 115.99 ve 145.55), en düşük ise E1 grubunda (sırasıyla 99.62 ve 113.51) belirlenmiştir. En yüksek TF değeri E3 (2.58mg/ml), en düşük ise E0 grubunda (2.28 mg/ml) bulunmuştur. Silajların ham yağ ve pH değerleri ile metan üretim değerlerinin muameleden etkilenmediği tespit edilmiştir. Sonuç: Elma posasına fiğ tohumu ilavesi ile oluşturulan silaj gruplarında NDF ve ADF içeriklerinin düştüğü, HP ve NYD değerlerinin iyileştiği, FP olumlu etkilediği, en yüksek NYK değerinin E4 grubunda görüldüğü ve in vitro sindirim değerlerinin arttığı gözlenmiştir. Sonuç olarak, elma posası+%1 buğday samanı+%9 fiğ tohumu ilavesiyle oluşturulan silajların in vitro analizinde ruminantlar için kaliteli kaba yem kaynağı olabileceği kanaatine varılmıştır.