Bayburt İli Şeker Pancarı Ekim Alanlarında Görülen Yabancı Otlara Karşı Uygulanan Bazı Herbisitlerin Verim Üzerine Etkilerinin Araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KENAN KARA

Danışman: İrfan Çoruh

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışma, Bayburt ilinde şeker pancarı üretim sahalarında ortaya çıkan yabancı ot türlerine karşı uygulanan bazı herbisitlerin verim üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla 2024 yılında Bayburt Merkez ilçede yürütülmüştür. Yöntem: Bayburt ili şeker pancarı ekim alanlarını temsil eden yabancı otlu ve yabancı otsuz kontrol dahil olmak üzere 8 karakterli 5 tekrarlamalı 20 m²'lik toplam 40 parselden oluşan deneme alanı Tesadüf Blokları Deneme Deseni'ne göre kurulmuştur. Bu parsellerde farklı etken maddelere sahip herbisitler şeker pancarı gelişimi, verimi ve şeker oranı üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma sonucunda, Bayburt ilinde şeker pancarı deneme alanında tespit edilen en yoğun yabancı ot türlerin Sinapis arvensis L. (Yabani hardal), Chenopodium album L. (Sirken) ve Amaranthus retroflexus L. (Kırmızı köklü tilki kuyruğu) olduğu belirlenmiştir. Çalışma alanındaki yabancı otsuz kontrol parseli yabancı otlarla mücadelede en etkili yöntem olarak öne çıkmıştır. Kimyasal mücadelede ise özellikle 400 g/L Metamitron + 55 g/L Ethofumesate + 35 g/L Phenmedipham ile 350 g/L Metamitron + 150 g/L Ethofumesate içeren herbisit karışımları, söz konusu yabancı ot türlerine karşı etkili olduğu saptanmıştır. Bu uygulamaların yapıldığı parsellerde şeker pancarının gelişimi olumlu etkilenmiş, verim ve şeker oranında artış gözlenmiştir. Yabancı otlu kontrollü parsellerde ise maksimum düzeyde yabancı ot yoğunluğuna bağlı olarak şeker pancarı verim ve kalite oranları oldukça düşük tespit edilmiştir. Sonuç: Bayburt ili şeker pancarı tarlalarında, birim alandan elde edilecek verimin artırılması için özellikle çalışmada yabancı otsuz tutulan parselle birlikte yoğun bulunan geniş yapraklı yabancı otlara karşı çıkış sonrası herbisit kullanımının uygulanması gerekmektedir. Bu uygulama yöntemleri, yabancı ot yoğunluğunu azaltarak şeker pancarının gelişimini desteklemiş ve doğrudan verim artışına katkı sağlamıştır.