Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda dini yönelim ve tanrı algısının incelenmesi: bir karma yöntem araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAKŞİYE YASEMİN ANGIN
Danışman: Muhammed Kızılgeçit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) tanılı hastaların sahip olduğu dini yönelim ve Tanrı algısını incelemektir. Karma yöntem araştırması olarak tasarlanan bu çalışmada nicel verilerin nitel verilerle açıklandığı bir desen olan açımlayıcı ardışık desen tercih edilmiştir. Bu kapsamda araştırmanın nicel aşamasında mental bozukluğu veya psikotik bozukluğu olmayan 81 OKB tanılı hasta ile çalışılmıştır. Nicel bulgulardan sağlanan sonuçlar doğrultusunda belirlenen ölçütleri karşılayan ve gönüllü olan 18 katılımcı ise araştırmanın nitel çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel aşamasında kullanılan veri toplama araçları Boyutsal OKB Ölçeği, Penn Dinsel Obsesyonlar Envanteri, Dindarlık Yönelimi Ölçeği, Tanrı Algısı Ölçeği iken nitel aşamasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel veriler analiz edilirken parametrik testlerden T-Testi ve ANOVA, parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H ve değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek için çoklu korelasyon ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Nitel verilerin analizi sırasında içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel bulgularının bütünleştirilmesiyle ulaşılan sonuçlar aracılığıyla nitel verilerin nicel verileri açıklamaya ve anlamaya katkı sağladığı görülmüştür. Araştırma sonuçları kapsamında yapılan değerlendirmelerde özellikle dini içeriği olan obsesyonlar ile Tanrı algısı arasındaki istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olan negatif ilişkiye nitel bulgular ışığında yapılan "otoritenin yer değiştirmesi ve güvenli alan" tanımlamasıyla açıklık kazandırılmaya çalışılmıştır. Ayrıca literatürde sıklıkla karşılaşılan iç güdümlü dini yönelim tanımlamasının farklı kategorilere ayrılabildiği görülmüştür. Araştırma sonuçları bağlamında içselleştirilen ve olgunlaşmış bir dindarlık anlayışının olumlu Tanrı algısı geliştirmeye yardımcı olabileceği, bu sayede olumsuzdan olumluya evrilen Tanrı algısının özellikle dini obsesyonların tedavisine katkı sağlayabileceği değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Dini Yönelim, Tanrı Algısı