Doğal ve aktive edilmiş şeker küspesinin tekstil atık sularındaki Reactobond red K3BS (RED 254) boyaların giderilmesinde kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATEM SİNCAR
Danışman: Fatih Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Reaktif boyalar; ülkemizde ve dünyada tekstil endüstrisinde ışıltılı renkleri, sabitlik dereceleri ve kolay uygulanabilirlikleri nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır. Fakat boyama işlemlerinden sonra atık suda kalan reaktif boya toksik veya kanserojen etki vermektedir. Reaktif boyaların suda çözünürlükleri yüksek olduğundan genel fizikokimyasal ve biyolojik arıtma yöntemleri ile giderimleri oldukça zordur. Adsorpsiyon ise atık sulardan boyarmadde gideriminde etkin metottur. Günümüzde, atık sulardan boyarmadde gideriminde düşük maliyetli adsorplayıcıların kullanımına ilişkin araştırmalar artmıştır Bu tez çalışması kapsamında Erzurum Şeker Fabrikası'ndan temin edilen ve ülkemizde her yıl büyük miktarda biriken biyokütle atıklardan biri olan şeker pancarı küspesinin ham ve aktive edilerek, atık suda bulunan reaktif anyonik Reactobond red K3BS (Red 254) boyanın uzaklaştırılması araştırılmıştır. Ham şeker pancarı ve aktive şeker pancarı küspesinin adsorpsiyon üzerine; temas süresi, pH, adsorban miktarı ve sıcaklık parametrelerinin etkileri incelenmiştir. BET analizi ile doğal ve aktive seker pancarı küspesinin yüzey alanı, gözenek yapısı ve dağılımı belirlenmiş, XRF, XRD, FTIR, SEM, ZETASİZER, Tanecik Boyutu ve Temas Açısı analizleri ile doğal ve aktive şeker pancarı küspesinin yapısı incelenip adsorbent yapısı içeriği belirlenmiştir. Her bir kirletici-biyosorbent sistemi için, adsorpsiyon dengesinin matematiksel olarak tanımlanmasında Langmuir, Freundlich, Temkin ve Dubinin-Radushkevich adsorpsiyon modelleri kullanılmış, model sabitleri hesaplanarak adsorpsiyon dengesinin hangi modele daha iyi uyduğu belirlenmiştir. Ayrıca kinetik verilerin birinci ve ikinci derece ile doygunluk tipi kinetik modellere uygunluğu araştırılarak, her bir modele ait kinetik sabit verileri yardımıyla ΔG°, ΔH° ve ΔS° gibi termodinamik büyüklükler hesaplanmıştır. Sonuç olarak aktive şeker pancarı küspesinin, ham şeker pancarı küspesine göre adsorplama kabiliyetinin oldukça yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Adsorpsiyon çalışması sonuçlarına göre, üretilen gözenekli katının farklı sıcaklıklardaki adsorpsiyon kapasitesi ise oldukça yüksek olup, sulardaki reaktif boyanın uzaklaştırılmasında etkin bir adsorbent olarak kullanılabileceği öngörülmüştür.