Elektif abdominal histerektomi ameliyatı olan hastalarda iki farklı analjezik tekniğin postoperatif opioid tüketimi üzerine etkisi: Prospektif, randomize klinik çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİRHAN AKARSU
Danışman: Mehmet AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, elektif abdominal histerektomi ameliyatı geçiren hastalarda kullanılan iki farklı analjezi yöntemi olan transversalis fasya plan bloğu (TFP) ve intratekal morfin uygulamasının postoperatif ilk 24 saatte tüketilen toplam opioid miktarına etkisinin karşılaştırmasıdır. Materyal ve Metod: Çalışmaya genel anestezi altında abdominal histerektomi yapılması planlanmış, preanestezik değerlendirmede ASA (American Society Anesthesiologist) risk sınıflaması I-II olan, çalışmaya katılmayı kabul eden, 18-65 yaş arası 80 hasta dahil edildi. Hastalar randomize olarak iki gruba (n=40, her bir grup için) ayrıldı. Grup 1: Operasyon öncesi intratekal olarak 200 mcg morfin verilen hastalar. Grup 2: Operasyon öncesi transversalis fasya plan bloğu (TFP) uygulanan hastalar. TFP bloğu genel anestezi indüksiyonu sonrasında ultrason eşliğinde, prosedüre uygun olarak, 20 ml %0,25 bupivakain ile bilateral olarak uygulandı. Tüm hastaların anestezi indüksiyonu propofol 2 mg/kg, fentanil 1 mcg/kg, roküronyum 0,6 mg/kg ile yapıldı. Anestezi idamesi 2 lt taze gaz akışında %50 O2 karışımı içinde sevofluran ile MAK:1 olacak şekilde yapıldı. Hastalara operasyon bitiminden önce 1000 mg İV parasetamol ve 400 mg ibuprofen İV uygulandı. Operasyondan sonra 1000 mg İV parasetamol 6 saatte bir ve 400 mg ibuprofen 8 saatte bir tekrarlandı. Hastalara ameliyat sonrası derlenme odasında 1mg/ml konsantrasyonunda morfin içeren, 15 dakikalık kilitli kalma süresine sahip bazal infüzyon olmaksızın 2 mg bolus dozlu ve 24 saat boyunca hastada kalacak olan hasta kontrollü analjezi (HKA) cihazı bağlandı. VAS (Vizüel Analog Skala) skoru 4 ve üzeri olan hastalara kurtarma analjezisi olarak 1mg/kg tramadol uygulandı. Hastaların demografik verileri, ilk analjezik ihtiyacı zamanı, kurtarma analjezisi ihtiyacı, postoperatif morfin tüketimi, postoperatif 2, 4, 6, 12 ve 24. saatlerde istirahat ve hareket halindeki VAS skoru değerleri, anestezi süresi, cerrahi süresi, postoperatif bulantı, kusma, kaşıntı, idrar retansiyonu ve solunum depresyonu sıklığı kaydedildi. Bulgular: Grup 1'deki hastaların 24 saatlik toplam morfin tüketimi, Grup 2'ye kıyasla anlamlı derecede daha düşüktü (8,85 ± 7,90 mg'a karşı 15,45 ± 10,61 mg, p=0,001). Grup 1, postoperatif 2, 4, 6, 12 ve 24. saatlerdeki istirahat ve hareket VAS skorlarında istatistiksel olarak anlamlı düşüklük gösterdi (p<0,05). Ayrıca, Grup 1'de kurtarma analjezisi ihtiyacı daha azdı (p=0,003) ve hasta memnuniyet skorları daha yüksekti (p=0,007). Gruplar arasında kaşıntı insidansına bakacak olursak sadece postoperatif 2. saatte Grup 1'in insidansı daha yüksekti (p=0,043). Fakat bulantı, kusma veya idrar retansiyonu açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Sonuç: Elektif abdominal histerektomi geçiren hastalarda, tek doz 200 mcg intratekal morfin uygulaması, preoperatif TFP bloğuna kıyasla daha üstün postoperatif analjezi sağlamakta, 24 saatlik opioid tüketimini anlamlı ölçüde azaltmakta, daha düşük ağrı skorları, daha az kurtarma analjezisi ihtiyacı ve daha yüksek hasta memnuniyeti ile sonuçlanmaktadır. Yönetilebilir bir yan etki profili ile birlikte intratekal morfin bu hasta popülasyonunda etkili bir seçenek olarak öne çıkmaktadır.