A, E ve K Vitaminlerinin Farmasötik Preparatlarda, İnsan Plazmasında ve Tavşan Plazmasında Farklı Analitik Yöntemlerle Miktar Analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Analitik Kimya Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma DEMİRKAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yücel KADIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Vücudumuzda çeşitli görevleri olan vitaminler, küçük miktarlarda alınması gereken temel besinlerdir. ß-karoten (ß-K), provitamin A olması yanında serbest oksijen radikallerini söndüren antioksidanlardan biridir. ?-tokoferol (?-T) zincir kırıcı özelliği ile serbest radikalleri söndürür ve biyolojik sistemlerde en önemli antioksidanlardan biri olarak bilinir. Kanın pıhtılaşma proteinlerinin (faktör 2, 7, 9 ve 10) karboksilasyonunda kofaktör olarak görev alan K vitaminin ise son zamanlardaki çalışmalarda antikanser aktivite gösterdiği belirtilmektedir.Çalışmamızda, farmasötik preparatlarda, insan ve tavşan plazmasında A (ß-K ve retinol), E (?-T) ve K3 (menadion sodium bisulfit (MBS) ve menadion (MN)) vitaminlerinin belirlenmesi için farklı kromatografik ve spektrofotometrik yöntemler geliştirildi ve valide edildi (UV-Görünür Bölge, Birinci ve İkinci Türev Spektrofotometri ve HPLC-DAD yöntemleri). ß-K, ?-T ve MBS için geliştirilen ve valide edilen yöntemler, her bir vitamini ayrı ayrı içeren farmasötik preparatlara başarı ile uygulandı. Bu vitaminler için geliştirilen yöntemlerden elde edilen sonuçlar ayrı ayrı F-testi ile karşılaştırıldı ve istatiksel olarak bir fark belirlenemedi. Ayrıca, önerilen kromatografik yöntemler ile, tavşanlara ayrı ayrı tek doz olarak ß-K (100 mg), ?-T (400 IU) ve MBS (100 mg) verilen ve verildikten sonra belirlenen zamanlarda toplanan plazma örneklerinde, ß-K, retinol, ?-T ve MN analizleri yapıldı ve Retinol, ?-T ve MN'nin plazma derişim-zaman grafikleri ve farmakokinetik parametreleri elde edildi. Tavşan çalışmasından sonra, geliştirilen ve geçerlilik testleri yapılan kromatografik yöntemler, tek doz olacak şekilde ayrı ayrı ß-K (Carovit® yumuşak jelatin kapsül; 20 mg), ?-T (Evicap® yumuşak jelatin kapsül; 400 IU) ve MBS'nin (Libavit K® ampul; 40 mg) uygulandığı altı sağlıklı gönüllüden (1. grup) ve altı mesane kanserli hastadan (2.grup) belirlenen zamanlarda toplanan insan plazma örneklerinde ß-K, retinol, ?-T ve MN'nin belirlenmesinde başarı ile uygulandı. Her biri altı kişiden oluşan bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında Student-t (%95 güven seviyesinde) testi kullanıldı. Bu istatiksel analiz yönteminden elde edilen sonuçlara göre belirtilen zamanlarda ( ß-K ve retinol için 0. ve 2,5. saat, ?-T için 0.,12.,24.,48. saat ve MN için 3. ve 5. dakika) 1. ve 2. grubun plazma ß-K, retinol, ?-T ve MN derişimleri arasında önemli bir fark bulunamazken, 0, ve 10. dakikalarda 1. ve 2. grubun plazma MN derişimleri arasında istatiksel olarak önemli bir fark bulundu. (sırasıyla, p=0.007 ve 0.049).