Avlu bahçelerinin termal konforunun envi-met ile belirlenmesi; Diyarbakır örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEDİNE ÇELİK
Danışman: Hasan Yılmaz
Özet:Araştırmanın amacını yaz aylarında sıcaklık değerlerinin çok yüksek olduğu Diyarbakır kentinde geleneksel Türk avlu bahçesi örneğinde değişik bitkisel tasarım uygulamaları ile termal konfor değerleri arasındaki ilişkiyi belirlemek oluşturmaktadır. Araştırma 3 aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada Diyarbakır kentinin son 5 yıllık iklim verileri PET=FES (Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık) analizi yapılarak, kentin termal konforu ortaya konması hedeflenmiştir. İkinci aşamada; kentin simgesel bir avlusu olan Hasan Paşa Hanı avlusunun iklim değerleri tespit edilmiştir. Avlunun mevcut meteorolojik verileri 11 Temmuz, 20 Temmuz, 29 Temmuz ve 17 Ağustos 2021 tarihleri olmak üzere 4 farklı günlerde elde edilerek, avlunun 3 boyutlu modellemesi yapılarak, Envi-Met değerleri tespit edilmiştir. Çalışmanın son aşamasında ise avlu için yöre iklimine uygun değişik bitkiler kullanılarak, 4 farklı bitkisel tasarım senaryosu üretilmiştir. Yapılan PET analizleri sonucunda kentte 6 ay termal konfor açısından konforlu 180 gün mevcuttur. Bu konfor aralıkları Nisan-Mayıs-Haziran ve Ekim-Kasım-Aralık aylarını kapsamaktadır. Termal konfor açısından konforun az olduğu 6 ay 180 gün mevcuttur. Bu konfor aralıkları Temmuz-Ağustos-Eylül ve Ocak-Şubat-Mart aylarını kapsamaktadır. Envi-Met analizi sonucu avlunun mevcut durumu ve avlu için yapılan 4 farklı bitkisel tasarım senaryosunun Envi-Met analizi sonucunda farklı sıcaklık değerleri tespit edilmiştir. Avlu mevcut sıcaklığı (39.40 °C) yapılan değişik bitkisel tasarım senaryoları ile düşürülerek, avlunun termal konforuna katkı sağlanmıştır. Kullanılan 4 farklı senaryodan 1 ve 2 nolu bitkisel tasarım senaryolarından daha iyi sonuçlar alınmıştır. Sadece çim yüzeyinin kullanıldığı Senaryo 1 (%25 oranında bitki yüzeyi) ile çim yüzeyi ve ağaçların kullanıldığı Senaryo 2 (%40 oranında bitki yüzeyi)'de ortalama 9 °C azalma ile avlu sıcaklığı 30.40 °C'ye düştüğü (%24) belirlenmiştir. Daha fazla üstten dallanan ağaçlarının kullanıldığı Senaryo 3 (%50 oranında bitki ağaç örtüsü) ve Senaryo 4 (%60 oranında ağaç örtüsü)' te sıcaklık değerlerinde fazla azalma olmamıştır. Bununla beraber Senaryo 3'te %10 Senaryo 4 ise %11 oranında mevcut duruma göre sıcaklık düşüşü olduğu belirlenmiştir. Bu durumun üstten yoğun dallanan ağaçların avlu içindeki rüzgar hareketlerini engelleyerek, rüzgarın serinletici etkisinin azaltılmasından kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Araştırmada avlu bahçelerinde yapılacak bitkisel tasarımların alanın termal konforuna olumlu etki yapmakla beraber, özellikle rüzgâr hareketlerini engelleyen bitkisel tasarımlardan kaçınılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Avlu bahçeleri, Termal konfor, Envi-Met, PET analizi, Diyarbakır.