9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabındaki dinleme etkinliklerine alternatif dinleme-izleme etkinliklerinin kullanılmasının öğrencilerin dinleme becerisine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA MACİT
Danışman: Rıfat Kütük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı 2023-2024 eğitim-öğretim yılında okutulan 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabındaki dinleme etkinliklerini incelemek ve alternatif olarak hazırlanan dinleme-izleme etkinliklerinin öğrencilerin dinleme becerisi ve Türk dili ve edebiyatı dersine yönelik tutumlarına etkisini tespit etmektir. Yöntem: Karma yöntemin keşfedici sıralı deseni ile yürütülen bu çalışmanın ilk adımında nitel, ikinci adımında nicel inceleme bulunmaktadır. Nitel boyutta "doküman inceleme" ye başvurulmuştur. Bu kapsamda Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı'ndaki tüm beceriler ve bu becerilere ait kazanım sayıları ile 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabındaki etkinlikler incelenmiştir. Çalışmanın deneysel kısmı için 9. sınıf öğrencilerinden 30 deney ve 30 kontrol grubunda olmak üzere toplamda 60 öğrenciden oluşan çalışma grubu oluşturulmuştur. Nicel değerlendirme için Veyis'in (2015) geliştirdiği "Türk Edebiyatı Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ve Ocak ve Tiraki'nin (2019) geliştirdiği "Etkili Dinleme Becerisi Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmada etkisi araştırılan beceri için Doğan'ın (2012) geliştirdiği "Dinleme Etkinlikleri'' kullanılmıştır. Verilerin analizi için betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t testi ile bağımlı örneklemler t testi analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: Yapılan incelemeler sonucunda Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı'ndaki tüm kazanımlar içinde toplamda sadece 8 tane dinleme kazanımının bulunduğu; 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabında, dinleme becerisine yönelik metin bulunmamakla birlikte "sözlü iletişim" başlığında verilen dinleme etkinliklerinin öğretim programındaki kazanımların hepsine hizmet etmediği tespit edilmiştir. Uygulanan EDBÖ ve TEDYTÖ sonuçlarına göre, ders kitabındaki etkinliklere alternatif dinleme-izleme etkinliklerinin kullanılarak öğretim yapıldığı deney grubunun son test puanlarında anlamlı bir artış gözlenmiştir. Sonuçlar: Ders kitabına alternatif dinleme-izleme etkinliklerinin kullanılması, öğrencilerin derse karşı tutumlarını kısmen de olsa artırdığı ve dinleme becerisinin gelişmesine katkı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.