Atatürk Üniversitesi fakültelerinde öğrenim gören öğrencilerin engelli bireylere yönelik algı ve tutumları ile fakülte binalarının fiziksel erişilebilirliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA GÜRBÜZ KAYA
Danışman: Sinan YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Atatürk Üniversitesi fakültelerinde öğrenim gören öğrencilerin engelli bireylere yönelik tutumlarını ve engelsiz kampüs konusundaki farkındalıklarını değerlendirmek, aynı zamanda fakültelerin engelli bireyler için fiziksel erişilebilirliği sağlama açısından mevcut durumunu belirlemek amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu çalışma Atatürk Üniversitesi fakültelerinde 2024-2025 eğitim öğretim yılında yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında öğrencilerin sosyodemografik özellikleri, engelli bireylerle olan deneyimleri ve engellilik konusundaki eğitimi ile ilgili 17 soruluk kişisel bilgi formu, 20 soruluk Engelli Bireylere Yönelik Algı ölçeği ve Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmet Bakanlığı'nın Erişilebilirlik Kılavuzu'ndan yararlanılarak hazırlanmış 34 maddelik form kullanılmıştır. Anketin 37 sorusu öğrencilere uygulanmış olup, 34 maddelik form araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 1295 gönüllü öğrenci katılmıştır. Bu öğrencilerin %56.8'i kadın, %43.2'si erkektir. Katılımcıların genel olarak olumlu bir algıya sahip oldukları, en yüksek puan ortalamasının 'benimsemek' alt boyutunda olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların fakülte türü, gelir durumu, ailede engelli birey bulunması, kronik hastalık varlığına göre algı düzeylerinde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (tümü için p<0.05). Araştırma grubunun %64.6'sı kendisinin üniversitede okuyan engelli bir birey olması durumunda, kampüs yaşamında zorluk çekeceğini belirtmiştir. Öğrencilerin %77.2'si üniversitelerinde Engelli Öğrenci Birimi'nin varlığından haberdar olmadıklarını ifade etmiştir. Ayrıca fakültelerin genel fiziksel mekânlarının erişilebilirliği orta düzeydedir; özellikle yönlendirme ve çevresel düzenlenmelere ihtiyaç bulunmaktadır. Sonuç: Yapılan değerlendirmeler, Atatürk Üniversitesi öğrencilerinin engellilik konusundaki algılarının olumlu yönde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, fiziksel erişim alanlarında çeşitli sorunlar gözlenmiş; farkındalık düzeyinin ise beklenenin altında kaldığı belirlenmiştir. Bu bağlamda, Atatürk Üniversitesi'nde engelsiz kampüs anlayışının güçlendirilmesi amacıyla fiziksel erişim olanaklarının iyileştirilmesi, erişilebilirlik çalışmalarının sürdürülebilir kılınması ve öğrenci farkındalığını artıracak etkinliklerin yaygınlaştırılması gerekmektedir.