Katıklı Çayı Havzası'nın Coğrafi Özellikleri ve Hidroelektrik Santrallerin Çevresel Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Samet Alkan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Salih BİRİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Katıklı Çayı Havzası Erzurum ili Tortum ilçe merkezine yaklaşık 35 km uzaklıkta yer almaktadır. İdari olarak Tortum ilçesine bağlı olan havza yerleşmeleri Tortum Belediyesi'nden hizmet almaktadır. Havza yerleşmeleri her biri bir muhtarlıkla idare edilen 7 mahalleden (Bağbaşı, Serdarlı, Aşağı Serdarlı, Pehlivanlı, Dikmen, Uzunkavak, Çataldere) oluşmaktadır. Bu mahallelerden Bağbaşı, Serdarlı (Serdarlı ve Aşağı Serdarlı) ve Pehlivanlı geçmişte (2013'e kadar) belediye olarak hizmet vermiş, çevresine göre fonksiyonel özellikleri gelişmiş yerleşmelerdir. Doğu Karadeniz Bölümü içerisinde yer alan Katıklı Çayı Havzası'nın ana akarsuyunu Katıklı Çayı oluşturmaktadır. Katıklı Çayı ismiyle anılan havzanın güneydoğusunda Tortum Çayı tarafından kapıldıktan sonra Yusufeli ilçesi sınırları içerisinde Çoruh Nehri'ne karışmaktadır. Havza iklimi kuzeyindeki Karadeniz iklimi ile güneyindeki Karasal iklim arasında geçiş özelliği göstermektedir. Katıklı Çayı yıl boyu su taşıyan ve yağış rejimine göre debisi değişen bir akarsu olup, temel ekonomik faaliyetleri tarım ve hayvancılığa dayalı havzanın can damarını oluşturmaktadır. Katıklı Çayı Havzası yakın geçmişe kadar doğal ortamı beşeri müdahalelerle bozulmamış bir saha durumunda iken, Bağbaşı ve Büyükbahçe HES'lerin inşa ve işletme sürecinde doğal yapısı belli ölçülerde değişime uğramıştır. Bu durum havzada bir takım sosyo-ekonomik ve çevresel sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. HES'lerin inşa aşamasında flora ve faunanın zarar görmesi, coğrafi görünümün inşa edilen beşerî tesislerle değişmesi, HES eylemleri esnasında toplumsal düzenin bozulması, işletme aşamasında ise sulama sıkıntısın yaşanması ve tarıma dayalı ekonominin olumsuz etkilenmesi çalışmanın çıkış noktasını oluşturan ve bulgular kısmında üzerinde genişçe durulan problemleri oluşturmaktadır. Çalışmada ilk iki bölümde havzanın fiziki, beşerî ve ekonomik coğrafya özellikleri analiz edilirken HES'lerin yol açtığı sorunlar da irdelenmeye çalışılmıştır. Tezin üçüncü ve dördüncü bölümünde sahada kurulu HES'lerin özellikleri ve yol açtıkları çevresel etkiler havza halkına uygulanan anket ile elde edilen verilerle değerlendirilirken sonuç kısmında HES'lerin neden olduğu problemler ve bu problemlerin çözümü için öneriler verilmeye çalışılmıştır.