Hemodiyaliz Hastalarının Susuzluğa İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi: Karma Yöntem Araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ESASLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAMAZAN DENİZ
Danışman: Bahar Çiftçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemodiyaliz hastalarının susuzluk düzeylerini ve susuzlukla ilgili deneyimlerini nicel ve nitel yöntemlerle inceleyerek, susuzluk yönetimi için bütüncül bakım önerileri geliştirmektir. Materyal ve Metot: Bu araştırma, yakınsayan paralel desenli bir karma yöntem çalışmasıdır. Araştırmanın evrenini Türkiye'nin doğusunda yer alan bir hastanenin hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören 80 hasta oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise güç analizi doğrultusunda belirlenen ve gönüllü olarak katılan 72 hasta oluşturdu. Veriler Şubat 2025-Kasım 2025 tarihleri arasında yüz yüze görüşmelerle toplandı. Katılımcılara araştırmanın amacı açıklandı ve yazılı-sözlü onamları alındı. Nicel veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Susuzluk Rahatsızlığı Ölçeği ve VAS kullanılarak elde edildi. Nitel veriler ise 22 hasta ile yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerden sağlandı. Nicel verilerin analizi için Mann-Whitney U testi, yüzde, frekans, Bağımsız Gruplarda t Testi, pearson korelasyon ve One Way Anova analizi kullanıldı. Nitel veriler Colaizzi'nin fenomenolojik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirildi ve temalar oluşturuldu. Bulgular: Susuzluk Rahatsızlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 44.48±7.90 olduğu belirlendi. Vizüel Analog Skala (VAS) ile değerlendirilen susuzluk düzeyi ise ortalama 7.50±1.82 puan olarak belirlendi. Nitel bulgular diyaliz öncesinde ağız/boğaz kuruluğu, aşırı susama ve şişkinlik; diyaliz sonrasında ise ağız kuruluğu, aşırı susama, baş dönmesi/halsizlik ve tansiyon düşmesi gibi sorunları ortaya koydu. Katılımcılar susuzluğu en çok yemekten sonra, gece saatlerinde ve yaz aylarında hissettiklerini belirtti. Baş etme stratejileri olarak soğuk su içme, meyve yeme, çay içme ve ağzı suyla çalkalama gibi yöntemler bildirildi. Sonuç: Bu araştırma, hastaların susuzluk düzeylerinin yüksek olduğunu ortaya koydu. Ayrıca hastalarda susuzluğu artıran faktörler ve baş etme yöntemleri belirlendi. Susuzluk, hemodiyaliz hastalarında çok boyutlu bir sorundur. Susuzluk yönetimi yalnızca sıvı kısıtlama protokolleriyle sınırlı kalmamalı; hemşirelik bakımına psikolojik destek, beslenme eğitimi ve bireye özgü, farmakolojik olmayan stratejiler dahil edilerek bütüncül yaklaşımlar geliştirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, susuzluk rahatsızlığı, susuzluk yönetimi, karma yöntem, hemşirelik bakımı