Adölesanlarda instagram bağımlılığı ve yeme tutumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASİN BAĞ
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç : İnsan gelişimi dönemlerinden bebeklik, çocukluk, yetişkinlik ve yaşlılık gibi ergenlik dönemi de farklı açılardan alışkanlıkların kazanıldığı, gelişim psikolojisi ekseninde kişilik ve ruh sağlığının önemli kısımlarının oluştuğu etkili ve önemli bir dönemdir. Ergenliğin evrensel tanımı; bireyin gelişim süreci içerisinde çocukluk döneminin bitişi ile beraber fizyolojik olarak erişkinliğe ulaşıncaya kadar geçen dönemdir. Ergenlik dönemi, fiziksel, duygusal, sosyal ve bilişsel birçok değişiklikle karakterizedir. Ergenlerin gelişimi üzerinde birçok faktör etkili olabilir, ancak bu dönemde genellikle görülen risk alma davranışları, ergenlerin bu dönemde deneme, öğrenme ve bağımsızlık kazanma çabalarının bir yansıması olabilir. Ergenler, duygusal olarak karmaşık bir dönemden geçerler. Kimlik gelişimi, bağımsızlık arzusu ve ilişkilerdeki değişiklikler, duygusal zorluklara neden olabilir. Bu duygusal dalgalanmalar, risk alma davranışlarını etkileyebilir. Ergenler, sosyal çevreleriyle daha fazla etkileşimde bulunmaya başlarlar. Arkadaş grupları, sosyal beklentiler ve popülerlik gibi faktörler, gençlerin davranışlarını etkileyebilir. Grup baskısı, risk alma davranışlarını tetikleyebilir. İnstagram uygulaması son dönemlerde genç yetişkinler ve adölesanlar arasında popülaritesini giderek artırdı. Sosyal paylaşım içerikleri, kişiler arası iletişim ve ilişkilerde giderek artmaktadır. Çevrimiçi geçirilen süreler mental ve fiziksel sağlığı etkilemeye başladı. Ergenlik dönemi, bireyin sosyal medya ile yoğun temas kurduğu, bedensel ve psikolojik gelişimin hızlandığı bir dönemdir. Sosyal medya platformlarında idealize edilmiş beden algıları ve karşılaştırma davranışları, gençlerin yeme davranışlarını etkileyebilecek önemli faktörlerdendir. Bu çalışmamızın amacı adölesan bireylerde İnstagram bağımlılığı ile yeme tutumları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem : Araştırmamız kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmada veri toplamaya 01 Nisan 2024'te başlanmış 31 Mayıs 2024 tarihinde son verilmiştir . Araştırmanın evrenini Erzurum Pasinler ilçesinde ikamet eden lise düzeyi 9. ,10. ,11. ,12. sınıf öğrencileri oluşturacaktır. Pasinler ilçesinde Meslek Yüksek Okulu, Pasinler Anadolu Lisesi, Pasinler Anadolu İmam Hatip Lisesi olmak üzere 3 lise düzeyinde okul bulunmaktadır. Bu liselerde kayıtlı toplam 1028 birey belirlenmiştir. Daha önce üniversite öğrencilerinde yapılan bir çalışmada instagram bağımlılığı oranı %33,5 olarak bulunmuştur. Buna göre yapılan örneklem hesabında örneklem büyüklüğü %95 güvenirlik ve %5 hata payı ile en az 257 adölesan olarak belirlenmiştir. Çalışmaya başlamadan önce etik kurul izni alınacak, sonrasında ise İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne başvurularak gerekli izinler alınacaktır. Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan katılımcılara yüz yüze anket uygulama tekniği kullanılarak Aile bilgilendirmesi ve onam formu, YTT-26 (Yeme Tutum Testi kısa formu), İnstagram bağımlılığı ölçeği doldurmaları sağlanacaktır. İstatistiksel analizlerde SPSS 27 Paket programı kullanılacak ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilecektir. Bulgular : Bu araştırma, 13-18 yaş aralığında yer alan toplam 278 lise öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirildi . Katılımcıların % 69,8 (n:194) erkeklerden , % 30,2 (n:84) kadınlardan oluşmaktadır. Yaş ortalamasının 15,64±1,24 olduğu ve medyan yaşın 15 olduğu tespit edildi . Boy ortalamasının 1,68±0,08 m olduğu ve medyan değerin 1,69 m olduğu saptandı . Ortalama ideal kilonun 57,59±9,57 kg olduğu ve medyan değerin 57,5 kg olduğu tespit edildi. İnstagram bağımlılığı puanlarının 21 ile 102 arasında değiştiği, ortalama puanın 41,84±15,38 olduğu belirlendi. Ölçekten alınabilecek minimum ve maksimum puanlara oranlandığında %24,8'e karşılık geldiği bir instagram bağımlılığı sergilediğini göstermektedir. %13,8 düzeyi ile katılımcıların genel olarak düşük düzeyde problemli bir yeme tutumu sergilediğini göstermektedir. İnstagram bağımlılığı ile yeme tutumu arasında zayıf düzeyde pozitif (r=0,221) ve anlamlı (p=0,001) bir ilişki olduğu görüldü. Sonuç : Çalışmamızda instagram bağımlılığı ile yeme tutumu arasındaki ilişkiyi inceleyerek önemli bulgulara ulaşmıştır. Elde edilen veriler, özellikle genç popülasyonda sosyal medya kullanımının yeme tutumları üzerinde potansiyel bir etkisi olduğunu göstermektedir. İnstagram bağımlılığının, yeme tutumlarındaki bozulma ile zayıf düzeyde pozitif ancak anlamlı bir ilişki göstermesi, sosyal medya kullanımının psikolojik ve davranışsal sağlık üzerindeki etkilerine dair önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir.