Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Astronomi ve Astrofizik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEM GÖKTAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İlham Nasıroğlu
Eş Danışman: Eda Sonbaş Dhuga
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yüksek ve düşük enerjili fotonların varış zamanları arasındaki fark olarak tanımlanan tayfsal gecikme ve anlık yayınımın önemli parametrelerden biri olan karakteristik zaman ölçeği GIP'ların doğasını anlayabilmek için uzun zamandır kullanılan iki parametredir. Bu tez çalışmasında, kırmızıya kayması bilinen çok sayıda GIP için bu parametrelerin değerlerinin hesaplanması ve elde edilen sonuçların karşılaştırılarak aralarındaki olası ilişkinliğin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Swift/BAT tarafından 2011-2019 yılları arasında gözlenen ve kırmızıya kayma değerleri bilinen 170 GIP'ın zamansal özelliklerini incelemek için minimum değişkenlik zaman ölçeği (MTS; Minimum Variability Time Scale) wavelet (dalgacık) tekniği kullanılarak ve tayfsal gecikme değerleri ise çapraz ilişkinlik fonksiyonu (CCF; Cross Corelation Function) kullanılarak elde edilmiştir. Işık eğrilerinin indirgenmesi ve analizi için HEASOFT (High Energy Astrophysics Software) ile birlikte Swift-BAT için hazırlanan yazılımlar kullanılmıştır. Bulgular: İncelenen kısa ve uzun süreli patlamaların MTS değerleri karşılaştırıldığında belirgin bir ayrım görülmüştür. Patlamaların tayfsal gecikme değerleri literatürle uyumlu olarak kısa süreli patlamalar için sıfır ile uyumlu elde edilmiştir. Patlamaların MTS değerleri ile tayfsal gecikme değerleri birbirleri ile karşılaştırıldığında aralarında bir ilişkinlik olduğu görülmüştür. Sonuç: İncelenen kaynakların MTS değerleri patlama süreleri (T90) ile karşılaştırılmış ve elde edilen zamansal gecikmenin T90'dan küçük olduğu bulunmuştur. Ayrıca MTS değerlerinin de daha önce yapılan çalışmalarla uyumlu olarak belirgin bir ayrım gösterdiği görülmüştür. Bununla birlikte uzun süreli patlamaların kısa süreli patlamalara göre daha yüksek bir tayfsal gecikme gösterdiği bulunmuştur. Son olarak elde edilen MTS değerleri ile tayfsal gecikme değerleri arasında pozitif bir ilişkinlik olduğu görülmüştür.