Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ve Türk Silahlı Kuvvetleri (1949-1980)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZKAN ULUTAŞ
Danışman: Yavuz Aslan
Özet:İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmeler, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 1949 yılında imzalanmasına ve bir ortak savunma örgütü olarak NATO'nun kuruluşuna neden olmuştu. Sovyetler Birliği'nin (SSCB) Türkiye'den toprak ve üs talepleri nedeniyle Batı ile Müttefik olma ve güvenlik garantisi alma çabasında olan Türkiye, 18 Şubat 1952'de NATO'ya üye oldu. Üyelik, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK)'nin de NATO ile askerî olarak etkileşimini ve uyumunu gerektirdi. NATO'da o tarihte sivil ve askerî organlar teşkil edilmiş, ilk stratejik konsept ve savunma planları hazırlanmış, kuvvet ve altyapı ihtiyaçları belirlenmişti. Askerî komuta yapısı ile ilgili çalışmalar ise devam etmekteydi. Bu nedenle ilk başlarda NATO'ya entegrasyonla başlayan bu etkileşim, üyelik süresince de devam edecekti. Türkiye'nin NATO üyeliği, TSK'nın çokuluslu ortamda harekât icra edebilmesi, personelinin askerî ve temsil becerileri ile vizyonunun gelişmesi, birliklerin harekâta hazırlık seviyesindeki artış, harekât ve savunma planlaması ile altyapı tesislerinin gelişimi konularında olumlu etki sağlamış, bu süreçte TSK da NATO'nun ikinci büyük ordusu olarak, İttifak'a çok önemli katkılarda bulunmuş ve güven vermiştir. Ancak, bu olumlu etkilerin yanında, NATO'nun Kıbrıs Meselesi ve Türkiye'deki askerî darbelerde izlediği tutum Türk kamuoyunda sorgulanmış, savunma planlamasında başlangıçta izlenen NATO'nun ihtiyaçlarını ve önerilerini esas alan yaklaşım, millî ihtiyaçların ve millî savunma sanayiinin geri planda kalmasına neden olmuştur.