SİGARA İZMARİTLERİNİN OLUŞTURDUĞU KİRLİLİĞİN SİGARA İZMARİTİ KİRLİLİK İNDEKSİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: BİR KENTSEL ÇEVRE ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEHER KÜÇÜKFARSAK
Danışman: Filiz Nuran Acar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, kentsel ortamdaki çalışma alanlarında sigara izmaritlerinin (CB) sayımını yaparak yoğunluklarını belirlemek ve böylece sigara izmaritlerinin yol açtığı kirliliğin boyutunu tespit etmektir. Diğer amaç, ilgili lokasyonlarda CB kirlilik indeksi hesaplaması ile kirlilik sınıflamaları yapılarak sigara izmaritlerinin çevresel etki seviyesinin tespit edilmesidir. Yöntem: Çalışma sahasında insan hareketliliğinin yoğun olduğu alışveriş merkezi giriş- çıkışları, banka önü, durak, hastane, metro giriş- çıkışları, okul çevresi, park ve sahil şeridi olmak üzere 8 kentsel alanda 26 farklı lokasyonda Şubat- Ağustos 2024 aralığında CB sayımları yapılmıştır. CB çalışma alanına oranlanarak CB yoğunluğu bulunmuştur. Sigara izmariti kirlilik indeksi (CBPI) hesaplanarak izmaritlerin çevre üzerindeki etkileri belirlenmiştir. Bulgular: Toplam 3244 m2 örnekleme alanında 7 ay boyunca 14 kez yapılan sayımlarda toplam sigara izmarit sayısı 1684'dür. Ancak daha gerçekçi sonuçlar elde etmek için her lokasyonda ayda iki kez yapılan sayımların ortalaması alınarak aylık CB sayısı belirlenmiştir. Ortalama değerlere göre CB yoğunluğu en düşük CB 0,24 CB/m2 ile alışveriş merkezi giriş-çıkış alanlarında ve sahil şeridinde, en yüksek 0,93 CB/m2 duraklarında görülmüştür. CBPI'nin ortalama sonuçları 4,71-21,13 değerleri arasındadır. En yüksek CBPI'nin belirlendiği lokasyon duraklardır. Bu sonuçlara göre 26 lokasyonun 2'si düşük kirlilik, 7'si önemli kirlilik, 4'ü çok yüksek kirlilik, 13'ü şiddetli kirlilik seviyesindedir. Sonuç: Çalışma sahasında 8 kentsel alanda CB kirliliği görülmüştür CB'nin en yoğun olduğu lokasyonlar hastane giriş-çıkış alanları, park ve duraklardır ve bu durum CB kirliliğinin durumunun ciddiyetini ortaya koymaktadır. Ortalama CBPI sonuçlarına göre lokasyonların çoğu ciddi kirlilik seviyesindedir. Kirlilik sınıflandırmasına göre her kategorinin ortalama CBPI değerleri, sahada çok düşük kirlilik ve düşük kirlilik seviyelerinin olmadığını ve bu kentsel alanlarda en düşük çevresel etkinin orta düzeyden başladığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Kentsel Çevre, Atık Yönetimi, Sigara İzmariti Kirliliği, Sigara İzmariti Yoğunluğu, Sigara İzmariti Kirlilik İndeksi, Nisan 2026, 78 sayfa