Deneysel alzheimer modeli oluşturulmuş sıçanlarda glutamat geri alınım parametre değişimi ve yeni tedavi önerileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIBBİ FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UFUK OKKAY

Danışman: Ahmet Hacımüftüoğlu

Özet:

Amaç: Çalışmamızda deneysel Alzheimer Hastalığı modeli oluşturulmuş sıçanlarda glutamat geri alınım sürelerinin voltametrik olarak ölçülmesi, yeni tedavilerle farklılıkların düzeltilmesi ve bu manipülasyonların klinik iyileşme üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçladık. Materyal ve Metot: Her bir grupta 6 adet sıçan olmak üzere 4 grup olarak çalışma planı oluşturuldu. Sıçanlarda deneysel Alzheimer Hastalığı modeli oluşturmak için intraserebroventriküler streptozosin enjeksiyonu yapıldı. Gruplar kontrol grubu, streptozosin grubu, streptozosin + memantin grubu, streptozosin + seftriakson grubu olarak belirlendi. Her bir hayvan davranış testlerine alınarak 2 gün pasif sakınma ve 5 gün Morris'in su tankında yüzdürme testleri yapıldı. Voltametrik olarak glutamat geri alım süreleri ölçüldü. İstatistiksel analizler SPSS 20.0 programı aracılığıyla One-Way Anova testi ile yapıldı. Bulgular: Yaptığımız davranış testlerine göre 2. gün pasif sakınma sonuçları değerlendirilerek öğrenme ve belleğin streptozosin grubunda bozulduğu ve tedavi gruplarında bu bozulmanın düzeldiği tespit edildi. Benzer şekilde Morris'in su tankı testinde streptozosin grubunda kontrol grubuna kıyasla belleğin bozulduğu gösterildi. Tedavi gruplarında bu bozulmanın düzeldiği gösterildi. Voltametri test sonuçlarına göre prefrontal korteks ve hipokampüs beyin bölgelerinde streptozosin grubunda glutamat geri alınım sürelerinin anlamlı biçimde uzadığı ve uzamış sürenin tedavi gruplarında anlamlı biçimde düzeldiği tespit edildi. Sonuç: Bu çalışmayla glutamat ve Alzheimer arasında bir ilişki olduğunu saniye bazlı ölçümler yaparak ilk kez göstermiş olduk ve yine Alzheimer tedavisinde kullanılan memantinin glutamat geri alım parametrelerini düzelttiğini ilk kez göstermiş olduk. Ayrıca glutamat taşıyıcılarını hızlandırdığı gösterilmiş olan seftriaksonun hayvanlarda streptozosin ile oluşturulmuş Alzheimer hastalığı modelinde faydalı olduğunu gösterdik. Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, glutamat, memantin, rat, seftriakson, streptozosin.