Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)' nda imazamoxun hematotokisitesi ve boraksın terapotik etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUBA AKBEY
Danışman: Veysel Parlak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Mevcut çalışma, imazamox (IMZMX)'in LC50 değerinin belirlenmesi ve 96 saatlik maruziyetinin Oncorhynchus mykiss' in kan dokusunda oluşturduğu hematoksisite, apoptoz ve DNA hasarının belirlenmesinde multibiomarker yaklaşım odaklı kurgulanmıştır. Bununla birlikte su ürünleri yetiştiriciliğine törepatik ajanların entegre edilmesi adına Boraks (BRX) mineralinin bu toksisiteye karşı kullanım potansiyeli de mevcut deneysel prosedürde IMZMX ile birlikte ele alınmıştır. Yöntem: Çalışmada toplam 4 grup [kontrol (IMZMX ve/veya BRX uygulaması olmayan), IMZMX, IMZMX +BRX, BRX olarak oluşturulmuştur. Deneme periyodu sonunda belirli zaman aralıklarında kontrol ve uygulama gruplarından örneklenen balıklardan kan alınmış, hematolojik analizler, oksidatif stres parametreleri, inflamasyon, DNA hasarı ve apoptoz analizleri uygun biyomarkerlar ile belirlenmişir. Bulgular: Hematoloji profili, IMZMX uygulaması sonucunda RBC, Hgb ve Hct kontrol grubuna göre zamansal olarak düşüş gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu parametrelere bağlı olarak MCV, MCH ve MCHC değerlerinde de benzer şekilde azalmalar olduğu belirlenmiştir. BRX'in ortama ilave edilmesiyle hematolojik parametrelerdeki inhibisyon/indüksiyonun yavaşlatıldığı tespit edilmiştir. Kortizol sonuçları değerlendirildiğinde 48. ve 96. saatte IMZMX'nin kortizol seviyesini indüklediği belirlenmiştir. Ortama BRX takviyesinin bu indüklemeyi 48. saatte yavaşlattığı ancak 96. saatte IMZMX'nin baskısını yatıştıramadığı kaydedilmiştir. IMZMX uygulamasının 48. ve 96. saat örneklemelerinde alınan kan dokusunda antioksidan enzim (SOD, CAT, GPx, GSH) aktivitelerinin önemli ölçüde inhibisyona uğradığı belirlenmiştir. IMZMX maruziyeti sonrasında ROS'un stimülasyonuyla MDA ve MPO değerleri artmış ve bu durum istatistik açıdan önemli olarak değerlendirilmiştir (p<0.05). Ortama ilave edilen BRX'in ise antioksidanlar lehine aktivite göstererek, IMZMX aracılı artan MDA ve MPO seviyelerini inhibe etmeye çalıştığı belirlenmiştir. İnflamasyon parametrelerinden Nrf-2, uygulama ve kontrol grupları karşılaştırıldığında, zamana bağlı olarak inhibisyona uğradığı görülmüştür. IMZMX'nin BRX ile birlikte uygulandığı grupta ise bu inhibisyonun hafiflediği belirlenmiştir. BRX'in tek başına uygulandığı grup ile kontrol grubu karşılaştırıldığında Nrf-2'nin, kan dokusunda kontrol grubuna yakın değerler oluştuğu tespit edilmiştir. Kan dokusunda 48. ve 96. saatlerde IL-6 ve TNF-α değerinin IMZMX uygulanan gruplarda indüklendiği ve BRX'in bu durumu inhibe etmeye çalıştığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar istatistik açıdan anlamlı olarak değerlendirilmiştir. IMZMX uygulaması, 8-OHdG içeriği ve caspase 3 seviyesinde zamana bağlı istatistik olarak anlamlı (p<0.05) bir artış sergilemiştir. BRX uygulaması (tekli ve/veya IMZMX) 8-OHdG ve kaspaz-3 seviyelerinin birikimini baskılayarak kontrol grubuna benzer sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Sonuç: Gökkuşağı alabalığında IMZMX uygulamasının oksidatif strese neden olduğu, antioksidan savunma sistemini bozduğu, DNA hasarı ve apoptoz süreçlerinde inflamasyonu teşvik ettiği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, BRX uygulaması, muhtemelen serbest radikal süpürücü ve anti-inflamatuar özelliklerinden dolayı IMZMX aracılı toksisitelerle ilişkili tüm tabloda hafifletici etki göstermiştir.