X-ışını haritalama tekniği ile numunelerin haritalanması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fizik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Nader AHMADİ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yüksel ÖZDEMİR

Özet:

Bu çalışmada X-Işını Floresans spektrometresi ile elementel haritalama için bir sistem tasarlanmış ve elementel haritalama uygulamaları yapılmıştır. Spektrometre, ortasında bir deliğe sahip halka şeklinde kolimatöre dayanmış ve X-ışını kaynağı olarak kolimatöre Am-241 izotopu monte edilmiştir. Yüksek rezolüsyona sahip çok kanallı analizörle çiftlenmiş bir sıvı azot soğutmalı Si (Li) dedektör yardımıyla fotonlar dedekte edilmiştir. Haritaları yapılacak numuneler, toz halinde olan saf elementlerden yapılmıştır. Bu çalışmanın birinci kısmında numunelerın haritaları üç çeşit grafikte çizilmiştir. Birincisinde elementin var olduğu alan, tek bir renkle belirlenmiş olup ikinci tür grafiklerde her bir elemente ait alan, o alandan gelen şiddete (sayıma) karşı farklı renklerle gösterilmiştir, Bu çeşit haritalar elementel dağılımının homojen ya da heterojen olduğu konusunda bilgi vermektedir. Üçüncü tür grafiklerde üç boyutlu olarak bir element için x ve y konumuna karşı konsantrasyonu çizilmiştir. Çalışmanın ikinci kısımında kimyasal dağılım analizlerinin daha kapsamlı yöntemleri çok elementli çizgi tarama modu ile gerçekleştirilmiştir. Bir numunede verileri topladıktan sonra elementlerin şiddetleri veya konsantrasyonları fotoğraf görüntüsünün üzerinde üst üste olarak görüntülenmiştir Üçüncü kısımda toplam harita spektrumu çizilmiştir. Toplam harita spektrumunda haritadaki tüm spektrumlar toplanıp görüntülenmiştir. Bu spektrumda ek eleman çizgileri açığa çıkarılmıştır.