Eski Çağ Anadolu'sunda tuzun önemi ve tuz yatakları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE GÜNGÖR
Danışman: Yasin Topaloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tuz, tarih boyunca her medeniyet için önemli bir mineral kaynağı olmuştur. Bu değerli mineral, toplumlar içinde kimlik kazanarak dinî ve siyasi açıdan da önemli hâle gelmiştir. İnsanoğlu kısa süre içinde tuzu etkin kullanmayı öğrenmiş ve önemi giderek artırmıştır. Eski Çağ toplumlarında yemekler ve bitkisel-hayvansal ürünlerin saklanması başta olmak üzere pek çok alanda kullanılan tuz, insanın doğa ve birbirleriyle olan mücadelesinde, antlaşmalarda önemli bir faktör olmuştur. Sıvı olarak deniz, göl ya da tuzlu su kaynaklarında, katı olarak ise "kayatuzu" şeklinde bulunan tuz tarih boyunca hep önemli olmuştur. Hitit kaynaklarında tuz kaynakları ve sevkiyatı hakkında bilgiler tespit edilebilmektedir. Bu kayıtlarda; Durhumit (Durmitta), Duhdušna gibi yataklar, Šukziya, Kalapiya ve Kawarna gibi üretim merkezleri ile elde edilen tuzun sevkiyatı hakkında bilgiler bulunmaktadır. Eski Çağ'da Anadolu toprakları diğer madenler bakımından zengin olduğu gibi tuz bakımından da zengin yatak ve tuzlalara sahiptir. Özellikle Orta Anadolu bölgesinde bulunan Çankırı yeraltı mağarası, tuzun Eski Çağ'da ki önemi için iyi bir örnek olarak gösterilebilir. Anadolu, dört tarafındaki denizler ve zengin su kaynaklarıyla önemli tuzlalara da sahiptir. İzmir Çamaltı Tuzlası buna örnek verilebilir. Konya Tuz Gölü önemli tuz kaynaklarından olup bölgeye güçleri için hem besin hem ticarî bir değer olmuştur. Çalışmamızda detaylı olarak işlenen Doğu Anadolu'da da tuz yatakları da yazılı belgeler olmasa da Eski Çağ'da oldukça önemli olmalıdır. Bu çalışma, Anadolu ve çevresindeki Eski Çağ toplumlarının tuzu kullanımı, onlar için önemini ve bu topraklarda tuz yataklarının konumu ve işletilme yöntemlerini belirleyebilmeyi amaçlamaktadır.