YENİ MEDYA ÇAĞINDA ÖLÜM OLGUSU: MİSTİK BİR KAVRAMIN MEDYATİK YAPIBOZUMU
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazetecilik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Çiğdem Piyadeoğlu
Danışman: Hüseyin Köse
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada temel amaç, yeni medya ile ölümün anlamsal olarak nasıl bir dönüşüm geçirdiğini Instagram platformu üzerinden paylaşılan ölüm temalı içeriklerin incelenmesi ile, anlayabilmek ve bu dönüşümün dijital ortamda nasıl temsil edildiğini inceleyerek kavramsal bir yapıbozumun olup olmadığını tespit etmektir. Özellikle cenaze duyuruları, anma pratikleri, yasın ifadesi, dijital ritüeller ve simgesel anlatılar; görsel ve metinsel bileşenler üzerinden analiz edilerek, ölümün medyatik bir yapıbozum sürecine nasıl tabi tutulduğu açıklanmaya gayret edilmiştir. Çalışma, nitel araştırma ve tematik analiz yöntemi çerçevesinde yapılandırılmıştır. Tematik analiz, nitel araştırmalarda verilerin sistematik biçimde çözümlenmesine imkân veren, aynı zamanda yorumlama boyutuna da alan açan esnek bir tekniktir. Özellikle sosyal medya gibi çok katmanlı veri alanlarında, bireylerin ölüm, yas ve mistik unsurlara dair ürettikleri içerikleri anlamlandırmak için uygun bir yöntemdir. Çalışmada Derrida'nın yapıbozumcu yaklaşımı doğrultusunda, özellikle anlamın kayması, ertelenmesi ve metinlerarasılık unsurları tematik analiz sürecine entegre edilmiştir. Bu sayede yalnızca verilerin betimsel çözümlemesi yapılmamış, aynı zamanda kültürel ve sembolik bağlamların da görünür kılınması amaçlanmıştır. Bu anlamda tematik analiz esnek doğası sayesinde araştırmacının farklı kuramsal perspektifleri analiz sürecine dahil etmesine olanak tanır. Bu çalışmada da yapıbozumcu yaklaşımın sağladığı eleştirel perspektif, tematik analize metodolojik bir derinlik kazandırmıştır. Yapıbozumcu yaklaşım temelinde yapılan analizlerde anlam kayması, zamansal boşluk ve metinlerarasılık gibi kavramsal kodların sıklığı, ölümün geleneksel anlam dünyasından koparılarak yeni medya ile farklı bağlamlara yerleştirildiğini göstermektedir. Dijital platformlar üzerinden sunulan online taziye, dijital mizahi ölüm gerçekliği, duygusal veda metinleri ve görsel kolajlarla yapılan anmalar, ölümün kavramsal olarak ritüelden simgeye, fizikselden dijitale kaydığını ortaya koymaktadır. Bu da ölümün yeni medyada zaman, mekân ve anlam sınırlarının çözündüğü bir yeniden anlamlandırma süreci geçirdiğini göstermektedir.