Trabzon türküleri (tasnif-inceleme-metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYDIN ÖNCÜ

Danışman: Gülhan Atnur

Özet:

Bu tez çalışmasında TRT Türk halk müziği repertuvarında bulunan Trabzon yöresi türküleri (kırık hava ve uzun havalar) edebî ve müzikal açıdan incelenerek halk bilimi metotlarına göre tasnif edilmiştir. Türk folklor araştırmalarına katkıda bulunmak, Trabzon yöresi türkülerinin tasnifini yaparak bu konuda yapılacak olan tümevarımlara bir basamak oluşturmak amacıyla yapılan bu çalışma, Trabzon yöresinde türkü kavramının sınırlarının belirlenmesindeki zorluk sebebiyle TRT repertuvarıyla sınırlandırılmıştır.Çalışmanın birinci bölümünde, Trabzon yöresinin tarihî, coğrafî, sosyal ve kültürel durumu üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, yöredeki müzik kültürü, Trabzon yöresi türküleri üzerine yapılan çalışmalar ile Trabzon yöresi türkülerinin genel özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, Trabzon yöresi türküleri, vezinlerine, yapılarına, konularına ve ezgilerine göre incelenerek tasnif edilmiştir. Dördüncü bölümde ise türkü metinlerine, TRT Türk halk müziği repertuvar kayıtlarındaki yazımları esas alınarak yer verilmiştir.Yapılan bu çalışma sonucunda Trabzon yöresi türkülerinin bölgenin kozmopolit yapısından kaynaklanan nedenlerle dört farklı karakterde geliştiği, bunların Türk dünyasındaki türkü türündeki eserlerle ortak özelliklere sahip olduğu, folklor ürünlerinin ?çeşitlenme? özelliğine uygun olarak başka yörelerde değişik varyantlarının bulunduğu, türkülerin büyük bir çoğunluğunun şekil bakımından mani tarzı dörtlüklerden konuları itibariyle de aşk/sevgi türkülerinden oluştuğu tespit edilmiştir.