Avrupa film fonlarından destek alan Türk filmlerinin oryantalizm bağlamında değerlendirilmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAKAN ÜN

Danışman: İrfan Hıdıroğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Avrupa'nın Amerikan sineması karşısında endüstriyel rekabetçi politikalarından biri olan film fonlaması 1980'li yıllardan itibaren Batı-dışı ülkelere uzanan bir nitelik kazanmıştır. Bu fonların, sömürgeci geçmişi olan Avrupa'nın Avupa merkezci politikalarının bir ürünü olduğuna ilişkin tartışmalar da baş göstermiştir. Bu noktada Türk sinemacılarının da filmlerinin yapımını gerçekleştirmek üzere bu Avrupalı fonlardan yapım destekleri aldıkları ve filmleriyle uluslararası film festivalleri döngüsüne katıldıkları bilinmektedir. Bununla birlikte Türkiye'de sinemacılar, yazarlar, eleştirmenler arasında bahsi geçen bu filmlerin kimilerinde oryantalist bakış açısının yer aldığına ilişkin görüşler ileri sürülmeye başlanmıştır. Buradan hareketle, bu çalışmada çeşitli Avrupalı film fonlarından yapım destekleri alan filmlerde tarihsel süreçte oryantalizme ilişkin görünümleri tespit etmek amaçlanmıştır. Bunun için amaçsal örneklem yoluyla seçilen Güneşe Yolculuk, Parçalanma, Fotoğraf, Mutluluk, Yengeç Oyunu, Mustang, Hayaletler, İki Şafak Arasında filmleri tarihsel süreçteki oryantalist imajlardan uyarlanan beş kategori çerçevesinde niteliksel içerik analizine tabi tutulmuştur. Bahsi geçen filmlerde oryantalizmin çeşitli unsurlarının yer aldığı, farklı yıllarda yapımı gerçekleştirilen bu filmler arasında oryantalizme ilişkin basmakalıp temsillerin metinler arası boyutta görüldüğü, oryantalist temsil biçimlerinin filmler yoluyla bir oryantalist söylem biçimine dönüştüğü sonucuna ulaşılmıştır.